Lagen sneeuw
Gedurende de winter valt er sneeuw. Er zijn veel verschillende soort sneeuw: grote sneeuwvlokken, flinterdunne langwerpige ijsnaalden, grote rijpkrristallen, etc. Elke sneeuwbui levert een nieuwe aparte laag sneeuw op het sneeuwdek, maar ook door harde wind kan reeds gevallen sneeuw zich weer verplaatsen. De verse laag is nog niet stevig gehecht aan de onderliggende laag. Door de verschillede sneeuwbuien ontstaat er een groot onderscheid in stevigheid tussen de lagen. Sneeuwkristallen veranderen door de wind, de druk van het sneeuwdek en onder invloed van de temperatuur. In het algemeen wordt de hechting tussen de lagen daardoor groter. 'De sneeuw zet zich.'

Een lawine ontstaat als een laag het contact verliest met een andere laag binnen het sneeuwdek, of zelfs in zijn geheel. De door wind verplaatste sneeuwlagen en ingesneeude rijpkristallen zijn in dit opzicht zelfs zeer gevaarlijk. D0or het 'zetten' van de sneeuw wordt de binding tussen de lagen beter en neemt de kans op lawines af. Helaas wordt deze opbouw vaak onderbroken door een volgende laag sneeuw, verandering in temperatuur of de passage van een bergsporter. En dat laatste kan fataal zijn.

Lawinepieps & Airbags
Er zijn methoden om slachtoffers terug te vinden in lawinesneeuw -lawinepieps-, of die voorkomen dat je bedolven raakt door lawinesneeuw -een soort 'airbag' in je rugzak. Bij lawines geldt echter bovenal: voorkomen dat je er in terecht komt. Door de klap van de lawine kun je direct verwond raken of je luchtwegen raken geblokkeerd door sneeuw. Tochtgenoten hebben vijftien minuten om je te vinden in, en te bergen uit, de stilstaande lawinesneeuw. Daarna wordt je overlevingskans erg klein. Maar ook als je geborgen wordt: daar lig je dan onderkoelt en mogelijk gewond...

Daarom, lawines zijn een risico waar je niet mee speelt! Het is dan ook zaak een goede kennis te hebben van de factoren die bepalend zijn voor het lawinerisico:

Lawineveroorzakende factoren
Enkele belangrijke dingen m.b.t. lawines:

• Lawines komen alleen voor op hellingen die steiler zijn dan 25 tot 30 graden;
• Als je je in vlakker terrein begeeft, kun je echter wel degelijk op afstand een lawine losmaken of in de uitloop zitten van een potentiële lawine;
• Een vers sneeuwdek levert direct een verhoogt lawinerisico op. Bij 25 of 30 centimeter verse sneeuw, is er een zeer hoog risico. Een neerslagintensiteit groter dan 5 cm/uur levert ook een hoog risico op;
• Ook bij alleen maar harde wind, zonder neerslag, 'sneeuwt' het rond de bergtoppen en -kammen. De wind blaast de sneeuw van de helling en de sneeuw komt aan de andere kant van de berg weer trecht. Deze, door de wind verplaatste sneeuw, vormt een lawinetechnisch gezien zeer gevaarlijke, sneeuwlaag. Hellingen en flanken die in de 'windluwte' liggen zijn lawinetechnisch dan ook gevaarlijker dan de 'windkant'. Hier ligt 'windplak';
• Bij de beoordeling van het lawinerisico moet je niet alleen kijken naar de windrichting van de afgelopen dagen, maar ook naar die van de voorgaande weken. Storm komt maar al te vaak voor in Schotland en kan langdurig instabiele situaties opleveren op bepaalde hellingen;
• Door warmte gaat het sneeuwdek zich zetten en daalt het lawinerisico;
• Aanhoudende kou voorkomt dat het sneeuwdek zich kan zetten en de kans op lawines blijft onverminderd groot (of klein);
• Ingesneeuwde ijslagen zijn extreem gevaarlijk. Het vormt een echte glijlaag in het sneeuwdek. De cyclus van opdooien (warmte overdag), kou ('s nachts) en verse sneeuw kan een dergelijke laag opleveren. Ingesneeuwde rijpkristallen vormen ook een dergelijke glijlaag.
• Is er duidelijk sprake van zwakkere lagen (weinig onderlinge binding tussen de sneeuwkristallen) onder stevige lagen? In dat geval moet je goed uitkijken!
• Is het noodzakelijk om te betreffende helling door te gaan?
• Ga niet stilstaan onder grote afvoergoten zoals 'gullies'. Hierin concentreren zich lawines die van (veel) hoger kunnen komen.
• Een door de zon beschenen helling kan als gevolg van de temperatuurstijging een hoger risico vormen (sneeuwsmeltlawines).

Deze lijst is bij lange na niet volledig. Dat is ook niet de intentie. Het geeft aan dat er diverse factoren komen kijken bij het inschatten van het lawinerisico. Zelfs volleerde berggidsen gaan hier soms de fout in. Weet waar je aan begint als je in de winter op stap gaat. Volg een cursus lawinekunde of huur een berggids in, als je je niet zeker voelt.

Meer lezen over lawines kan je op:
 Europese lawineschaal
 Dagelijkse sneeuw en lawinebulletins: The Scottish Avalance Information Service
 Lawineberichten Schotland
 MCofS folder 'This leaflet could stop an avalanche'
 Instituut voor sneeuw en lawineonderzoek Davos

Daarnaast is het boek '3x3 Lawinen, Entscheiden in kritischen Situationen' van Werner Munter (Agentur Pohl & Schnellhammer) het boek om te lezen.
Terug naar algemene stuk over winterwandelen