Aber
Mond van een rivier of het samenkomen van twee rivieren (soms ook 'Abar')
Top
Abhainn
Rivier. 'Avon' is gebruikelijker.
Top
Abseilen
Het gecontroleerd afdalen in steil terrein langs een touw. Daarvoor moet je een klimgordel en een abseilapparaat hebben. Abseilen is een van oorsprong Duitse term die ook in Groot-Brittannië wordt gebruikt. In Schotland is er maar één bergtop waar je alleen klimmend op kunt komen en weer moet abseilen voor de afdaling. Dat is de Inaccessible Pinnacle op Skye. Een Munrobagger zal dan ook éénmaal aan het rotsklimmen en abseilen moeten gaan.
Top
Access
Toegang tot (wandel-)paden. Geheel Schotland is zo goed als in private handen. Er is een gewoonterecht dat je zonder toestemming over niet-gecultiveerd land mag lopen. Toch is het een 'hot topic' in Schotland. Soms zijn er landgoedeigenaren die het het gewoonterecht anders interpreteren. Zie ook Right of Way.
Meer over toegang tot wandelwegen...
Top
Alba
Naam van het verenigde koningrijk van de Scotti en de Picten (vanaf 843 na Christus). Kom je nu nog regelmatig tegen op kentekenstickers van auto's. Nationalistisch teken.
Top
Allt
(Gaelic). Kleine rivier of beek. Ook wel 'burn'.
Top
An
(Gaelic). Lidwoord 'de'.
Top
Aonach
Bergrug. Komt veel voor in de namen van bergen als de Aonach Eagach in Glen Coe.
Top
Arête
Graat. De bekendste Schotse graat is de Carn Mor Dearg Arete, die de Carn Mor Dearg verbindt met de Ben Nevis.
Top
Ath
(Gaelic) Klein watervalletje. Ook wel 'ford'.
Top
Auch
Veld
Top
Auld Reekie
Edinburgh
Top
Ault
Riviertje, beek
Top
Avalanche
Lawine
Meer over lawines...
Top
Avon
Rivier
Top
Ay
Eiland
Top
Aye
Ja
Top
Bà
Vee
Top
Bag
Het bereiken van de top van een berg. Komt voor in 'Munro Bagging', het beklimmen van alle Munro toppen.
Top
Balaclava
Bivakmuts. Genoemd naar de 'Slag bij Balaclava', waar het Britse leger gebruikmaakte van bivakmutsen.
Top
Balloch
Bergpas
Top
Ban
Wit. Ook wel 'Bhan'
Top
Bank holiday
Nationale vrije dag (de banken zijn dan gesloten).
Top
Barr
Bergtop
Top
Bealach
Een pas, veelal op het laagste punt tussen twee bergen (zadelpunt).
Top
Beag
Gaelic voor klein. Komt voor in de namen van bergen als Beinn Dearg Bheag en Aonach Beag.
Top
Bearing
Bij het navigeren m.b.v. kaart en kompas zal je een richting aanhouden om op een bepaald, bekend, punt uit te komen.
Top
Beinn
Gaelic voor berg of heuvel. Zoals bijvoorbeeld in Beinn a' Bheithir. Ook wel Ben of Bheinn.
Top
Beith
Berkenboom
Top
Belay
Standplaats
Top
Ben
Gaelic voor berg of heuvel. Zoals bijvoorbeeld in Ben Nevis. Ook wel Beinn of Bheinn.
Top
Bhaigh
Baai (ook wel Baigh of Bagh)
Top
Bheag
Gaelic voor klein. Zie Beag.
Top
Bheinn
Gaelic voor berg of heuvel. Zoals bijvoorbeeld in Garbh-Bheinn. Ook wel Ben of Beinn.
Top
Bhlair
Vlakte
Top
Bidean
Bergtop
Top
Birk
Berk
Top
Bitter
Soort bier
Top
Bivouac
Bivak. Een nacht in de bergen met een minimum aan materialen. Kan vrijwillig zijn of onvrijwillig a.g.v. een ongeluk.
Top
Bivvy-bag
Bivakzak
Top
Blunt end of the rope
Het eind van het touw waar de naklimmer ingebonden is.
Top
Bo
Koe
Top
Body belay
Zekeren over het lichaam door het touw om je middel te slaan. Was gemeen goed. Wordt nu alleen (sporadisch) nog gebruikt voor zekeren in eenvoudig terrein. De continentale variant is het zekeren over een rotsblok, door daar het touw omheen te slaan.
Top
Boggy
Afgeleid van 'bog', moeras. Betekenis moerassig of zompig.
Top
Boilerplates slabs
Een bepaalde vorm van rotsplaten. Zie ook 'slab' (rotsplaat). Bij boilerplates slabs zijn de rotsplaten rond van vorm en zijn er zeer weinig scheuren. De enige plaats voor een zekering is aan het eind van een 'boilerplate slab'. Al met al: klimmen voor de klimmers met sterke zenuwen. Boilerplates slabs komen o.a. voor in de Cairngorms van Schotland.
Top
Bollard
Een zelfgemaakte rondlopende en stevig aangestampte goot in een vlak stuk firn of sneeuw, waarin het touw blijft liggen bij het abseilen.
Top
Bolt
Een boorhaak of gecementeerde haak. De aanwezigheid van haken in een route wordt onesthetisch geacht in Groot-Brittannië. Je treft ze alleen aan in klimroutes in gesteente waar geen tot weinig mogelijkheden zijn voor het leggen van friends en/of nuts.
Top
Bonnie
Mooi
Top
Bonxie
Orkney's voor Grote Jager, in andere delen van Schotland heet deze vogel Skua.
Top
Bothy
Een schotse schuilhut.
Meer over bothies...
Top
Bottom-rope
In Groot-Brittannië wordt hiermee bedoeld wat wij in Nederland een top-rope noemen. Het zekeren van een klimroute (in een hal) waarbij de zekeraar op de grond staat en het zekeringstouw, via een haak bovenin de route, loopt naar de naklimmer.
Top
Boulderen
Tak van de klimsport waarbij men ongezekerd vlak boven de grond klimt. Bij een potiëntele val kun je gewoon afspringen. Soms wordt er een dikke schuimmat meegenomen om op te vallen. Bij boulderen worden vaak technisch moeilijke passage's bedwongen. Voor Nederlanders is het bos van Fontainebleau -nabij Parijs- een bekend gebied. In Schotland is er Glen Croe (niet Glen Coe) en het boulder mekka.
Top
Bowline
Knoop, in het Nederlands paalsteek. Ondanks de bekende problemen met deze knoop, wordt deze in Groot-Brittannië nog steeds veel als inbindknoop gebruikt.
Top
Brae
Helling of flank van een berg/heuvel
Top
Braw
Van 'It's a braw day the day'. Het is een fijne dag (met name dan het weer).
Top
Brig
Brug
Top
Broch
Stenen woon- en verdedigingstorens die ooit wel twintig meter hoog geweest zijn en met een doorsnee van een meter of tien. De muren van een broch zijn hol en dienden waarschijnlijk als opslagplaats. Werden gebouwd tussen 500 voor en 500 na Chr.
Top
Bruaich
Steile berghelling
Top
Bucket
Greep bij het rotsklimmen waar je hand comfortabel in past.
Top
Buidhe
Geel, ook wel Bhuide.
Top
Burn
(Schots). Kleine rivier of beek.
Top
Butress
Brede pijler in een rotswand
Top
C2C
Acroniem voor 'coast to coast', een lange afstandspad dat van de west- naar de oostkust loopt. In Schotland zijn er twee C2C's: de Great Glen Way en de Southern Upland Way.
Top
Cairn
Een steenmannetje, of te wel een stapel stenen. In Schotland komen ze voornamelijk voor om de top van een berg te markeren en zeldzamer om een pad te markeren. Het gebruik van markeringen voor wandelpaden wordt onesthetisch geacht in Groot-Brittannië. Markeringen, in de vorm van steenmannetjes, worden dan ook verwijderd.
Top
Carn
Een rotsige bergtop. Komt voor in bergnamen zoals Carn nan Grabhar ('Berg van de Geit').
Top
Ceilidh
Spreek uit als Engelse 'kay-lee'. Een ceilidh is een avond met Schotse folkmuziek, dans en ... whisky.
Top
Chockstone
Een in een rotsspleet verklemde kei of rotsblok, die zo goed vast zit dat je deze kunt gebruiken voor het klimmen of als zekeringspunt (door er een schlinge omheen te doen).
Top
Clach
Steen of stenig
Top
Clan
Stam. In het oude machtsstelsel in de Highlands was de bevolking in clans opgedeeld. Het betreft meerdere families, die van een gemeenschappelijke voorouder af zouden stammen.
Top
Clearances
In de 18e eeuw waren de oude Clanchiefs verworden tot aristocratische adel. De daarbij behorende dure levenswijze -in Londen-, kon niet altijd opgebracht worden door de aloude wijze van leven in de Highlands. Soms werden de landgoederen verkocht aan buitenlanders: Engelsen. In de 18de eeuw werd een actief ontvolkingbeleid gevoerd om de lucratieve en arbeidsextensieve schapenteelt te introduceren in de Highlands. De bewoners uit de ontruimde dorpen vestigden zich op marginale stukjes grond langs de kust of emigreerden naar Noord-Amerika. Dit is de trieste periode van de Highland Clearances.
Meer over grootgrondbezit & crofting...
Top
Cleg
Horzel
Top
Cliff
Rotswand
Top
Cleuch
(Lallans) Klein diep ingesneden dal, ravijn.
Top
Cnoc
Een kleine ronde heuvel
Top
Coil
Van 'to coil', het opschieten van het touw.
Top
Col
Het laagste punt tussen twee bergen (zadelpunt). Engelse versie van het Gaelic 'bealach'.
Top
Compass bearing
Een richting weergegeven als een hoek t.o.v. het magnetische of geografische noorden.
Top
Concave slope
Een concave helling is een helling die naar boven toe steiler wordt. Voordeel is dat je in het minder steile terrein reeds kunt opwarmen, voor het steile stuk. Je hebt van beneden en bovenaf overzicht over waar je heen gaat.
Top
Contour
Hoogtelijn. Een hoogtelijn is een lijn op de kaart die punten verbindt van gelijke hoogte. Het is een manier om de vorm van een berg te visualiseren.
Top
Contouring
Bij 'contouring' blijf je op gelijke hoogte lopen over een flank van een berg. Bijvoorbeeld om een smalle graat te vermijden of extra stijgen en dalen te voorkomen.
Top
Convex Slope
Een convexe helling is een helling die van onderaf steil begin en naar boven toe minder steil wordt. Je begint direct met het steilste stuk van de klim en je ziet dan niet waar je heen gaat.
Top
Coire
Een kaar. Een kaar is een relict van de ijstijden. Het is een kom in de bergwand. De achterliggende bergwand is of een plateau of een smalle graat. De fraaiste 'corries' hebben een drempel, waardoor er zich een meertje in de bevindt. Het woord komt terug in sommige bergnamen, als Mullach nan Coirean, top van de corries. De fraaiste coire in Schotland is Coire Mhic Fhearchair in de Torridon Hills. 'Coire' is Gaelic, in het Engels is het 'corrie' en in de Franse Alpen wordt het een 'cirque' genoemd. In het Welsh is het 'cwm'.
Top
Corbett
Schotse berg, of heuvel, hoger dan 2500 voet (762 meter) met aan alle kanten een hoogteverschil van minimaal 500 voet (152 meter) met andere toppen. Indien de berg hoger is dan 3000 voet (914 meter), dan wordt deze gekwalificeerd als een Munro (top). Indien lager dan wordt het een Graham. Sommige Corbetts (en Grahams) zijn tevens een Donald.
Top
Cornice
Hiervoor bestaat geen Nederlandse term. 'Sneeuwluifel' is de beste omschrijving. Nederlandse alpinisten gebruiken vaak het Duitse 'Wachter'. Het is een sneeuwkam op de top en graten van de berg. Soms overhangend. Het wordt gevormd door de wind die sneeuw verplaatst. Sneeuwluifels kunnen spontaan, maar vaker door er over heen te lopen, afbreken. Dit gebeurt op een bepaalde afstand van de rand, waarbij de wandelaars mogelijk meegenomen worden. Voor ijsklimmers is een sneeuwluifel op het eind van een klimroute een barrière, waar ze een tunnel doorheen moeten graven.
Top
Corrie
Een kaar. Zie Coire.
Top
Craig
Rots (in het Engels 'crag').
Top
Crack
Spleet of scheur in de steen, waardoor het gesteente echt gespleten is. Hier kun je je vingers of je klimschoen plaatsen voor de voortbeweging of zekeringsmateriaal in leggen. Eventueel past er zelfs een hand of een voet in.
Top
Crampon
Stijgijzer. In Schotland niet alleen noodzakelijk voor ijsklimmen, maar ook voor het bergwandelen in de winter.
Top
Creachan
Gaelic voor rots.
Top
Crest
Bergkam
Top
Croft
Croft is afgeleid van 'croit', het gaelic voor een smal stukje grond. Een croft bestaat uit een klein stuk verbouwbare grond en het gebruik van een gemeenschappelijke grond om vee of schapen op te laten grazen. Op de croft zelf staat veelal een klein huis, de crofterswoning. Het zijn kleine landbouwbedrijfjes, die slechts een deel van het gezinsinkomen kunnen verschaffen. Crofters zijn dan ook aangewezen op bijverdienen in de visserij, verzamelen van kelp of schapenteelt. Meerdere crofts worden soms door één crofter bebouwd. De croft zelf is in erfelijke pacht. De crofters staan sterk in hun pachtrechten, maar kunnen de landeigenaar niks afdwingen voor het uitbreiden van het landbouwareaal of voor faciliteiten t.b.v. andere inkomstenbronnen. Crofting is dan ook marginaal bestaan, omdat de bedrijfsvoering slecht aangepast kan worden aan de eisen aan de tijd. Daarmee ontstaat er voor buitenstaanders vaak een soort van romantisch idee omtrent crofting.
Meer over grootgrondbezit & crofting...
Top
Crux
De sleutelpassage van een touwlengte of de moeilijkste touwlengte van een route.
Top
Cull
Ook wel Culling. Het reduceren van het aantal herten in het kader van natuurbeheer.
Top
Dalriada
Het koningrijk van de Scotti, een Keltische stam oorspronkelijk uit Ierland die rond 500 na Christus migreerden naar Schotland (zie ook Picten en Alba).
Top
Dearg
Rood, rode.
Top
Distress signal
Alpiene noodsignaal.
Top
Drove road
Veedrijversroute. In de 17e en 18e eeuw was er een levendige handel in Highland vee. Deze werden over een netwerk van paden naar de veemarkten gedreven in Crieff en Falkirk in Centraal Schotland.
Top
Doddle
Iets wat eenvoudig te bereiken was.
Top
Donald
Een heuvel hoger dan 2000 voet (610 meter), gelegen in de Schotse Lowlands. Eerste overzicht opgesteld door Percy Donald. Deze lijst had een heel ingewikkelde definitie. Inmiddels is de definitie van de Donalds wat vereenvoudigd en dat heeft geleid tot de 'New' Donalds.
Top
Dram
Een klein glaasje whisky
Top
Dreich
Nat mistig en koud weer. Spreek uit 'Dre-ech'.
Top
Dyke
Stenen muur (als erfafscheiding bijvoorbeeld). Als geologisch fenomeen is het een dunne laag gesteente dat dwars door een ander gesteente loopt. Dit a.g.v. vulkanisme. Het vulkanische gesteente is veelal sterker dan het andere gesteente. Daardoor is het vaak een kaasrechte verhoging (van enkele decimeters) van natuurlijk gesteente.
Top
Dubh
Zwart of donker
Top
Face
Wand
Top
Fada
Lang
Top
Feet
Imperialistische maat. Een feet is twaalf 'inch' en is gelijk aan 30,5 cm.
Top
Fells
Heuvels. In Zuid-Schotland worden de Hills ook wel Fells genoemd. Bijvoorbeeld de Campsie Fells ten noordoosten van Glasgow.
Top
Firth
Fjord
Top
Flash
Van 'to flash a route', het voor het eerst klimmen van een route zonder te vallen, maar met voorkennis van het verloop van bepaalde bewegingen (zie ook 'on sight').
Top
Floor
Dalbodem
Top
Ford
Klein watervalletje, die de naam 'waterval' eigenlijk niet zou mogen hebben.
Top
Fraoch
Heide
Top
Freedom-to-roam
Er is oude traditie van toegang tot niet-gecultiveerd hoogland in Schotland. Deze traditie wordt hoog gewaardeerd door een ieder die door deze hooglanden lopen en recreëren en is reeds lang geaccepteerd door landeigenaren, indien er verantwoordelijk met deze vrijheid om wordt gegaan. Er is in Schotland eigenlijk geen recht van overpad, maar dat is ook niet noodzakelijk door deze de facto toegangsregeling. Van wandelaars wordt verwacht dat ze honden aanlijnen als er schapen zijn, niet het terrein betreden als er een jacht is (stalking) en hekken en afrasteringen in takt te laten.
Meer over toegang tot wandelwegen...
Top
Friend
Een 'klemveerapparaat', dat je verklemt kunt plaatsen in rotsspleten voor het maken van een (tussen-)zekering. Bij belasting (vallen) verklemt het apparaat zichzelf nog meer. Duur maar goed. De naklimmer neemt de friend weer meer. In Nederland gebruiken we ook de Engelse term 'friend'. (Zie ook 'hex' en 'nut').
Top
Frostbite
Koude letsel of bevriezingsverschijnselen.
Top
Funnel
Een trechterachtige vorm in een rotswand die uitmond in een couloir (gully).
Top
Funnel of ice
Idem als funnel, maar dan van ijs.
Top
Gabbro
Grof kristallijn gesteente waaruit de Cuillin Ridge op Isle of Skye uit bestaat. In het algemeen donker bruin of zwart van kleur en (mes-)scherp.
Top
Gabhar
Geit
Top
Gael
Een Gaelic-sprekende Kelt in Schotland, Wales en Ierland.
Top
Gaelic
De Keltische talen die in Schotland, Wales en Ierland worden gesproken. Scottish Gaelic wordt voornamelijk gesproken in de Highlands en Islands.
Top
Gale
Storm. Het Engelse gale wordt gebruikt voor de harde wind, stormachtig, storm en zware storm (Beaufort-schaal). Het Engelse 'storm' komt overeen met het Nederlandse 'zeer zware storm'.
Top
Gaiters
Gamaschen, of 'voor buitensport geschikte slobkousen'. Door de overvloedige aanwezigheid van veen in Schotland, een noodzakelijk iets voor wandeltochten.
Top
Gap
Gat in de graat. Bijvoorbeeld de Tower Gap van de Tower Ridge, die het overkomen veel klimmers in de winter een aardige 'staartje' bezorgt.
Top
Garbh
Ruig
Top
Grade
De moeilijkheidswaardering van een route. Britse rotsklimwaardering en Schotse ijklimwaardering wijken af van de op het continent gebruikte waarderingssystemen.
Britse rotsklimwaardering...
Top
Geal
White
Top
Gear
Alles wat de klimmer bij zich heeft voor zekeren: zekeringsmateriaal.
Top
Gendarme
Een grote rotsblok of kleine toren die de voortgang op een smalle berggraat belemmert.
Top
Glas
Grijs of grijsgroen, ook wel Ghlas.
Top
Gleann
Schots voor een smal dal. Ook wel Glen. (Zie ook Strath).
Top
Glen
Schots voor een small dal, zoals bijvoorbeeld Glen Coe. Het woord komt ook terug in de naam van menig whisky, zoals Glenfiddich en Glenmorangie. Dan geeft het de locatie van de distilleerderij aan. Ook wel Gleann. (Zie ook Strath).
Top
Glissade
Gecontroleerd afdalen over een sneeuwveld.
Top
Gorm
Blauw
Top
Gradient
Hellingshoek
Top
Graham
Schotse categorie heuvels met een hoogte tussen 2000 en 2500 voet (610 - 762 m). Een Graham top moet minimaal 150 meter uitsteken boven een pas met een andere bergtop. Er zijn 224 Grahams. Andere categorieën: Munros, Corbetts & Donalds.
Top
Granite
Graniet. Een stollingsgesteente waaruit veel Schotse bergen zijn gevormd, waaronder de Cairngorms. Graniet heeft een kristallijne structuur, d.w.z. dat de individuele gesteentekristallen waarneembaar zijn.
Top
Grid reference
Een locatie kan gespecificeerd worden op basis van de x- en y-coördinaten, die op de topografische kaarten staan. Elke 1 : 50 000 kaart (Landranger serie van de Ordnance Survey) is onderverdeeld in vierkanten van één vierkante kilometer. M.b.v. deze vierkanten wordt er naar een locatie verwezen als een zes getallen grote 'grid reference', tot op 100 m nauwkeurig.
Top
Groove
Een groef in de rots die niet diep genoeg is om een 'crack' (spleet of scheur), genoemd te worden.
Top
Gully
Couloir. Een geul in een berghelling of een rotswand. Een gully is vaak watervoerend en er liggen rotsblokken in. In de winter zijn de steile gullies hoog in de rotswanden het doel voor ijsklimmers.
Top
Haggis
Mythische beest dat door de Highlands doolt. Meervoud is Haggii. Haggis is ook een Schots gerecht.
Meer over Haggis...
Top
Harness
Klimgordel
Top
Head of a pass
Zadelpunt van de pas: het hoogste punt tussen twee dalen en het laagste punt tussen twee bergen of van een bergrug.
Top
Headpointing
Een klimroute voorklimmen met grondige kennis van de route. Headpointing wordt gedaan om een moeilijke route, die ook nog eens slechts af te zekeren is, toch veilig -zonder te vallen- te kunnen klimmen. De kennis wordt verkregen door de route vaak na te klimmen, bijvoorbeeld middels een 'top-rope' (in het Engels overigens 'bottom-rope' genoemd). Zie ook 'red point'.
Top
Hex
Hexentrix. Hexadiagonale vorm van aluminium met een touwlus. Je kunt ze in grotere spleten of scheuren paatsen (verklemt!) voor het maken van zekeringspunt. De grote maten worden (werden) ook wel koeienbellen genoemd. Wordt tegenwoordig steeds minder gebruikt, voornamelijk a.g.v. de komst van de friend.
Top
Hike
De Noord-Amerikaanse variant van bergwandelen.
Top
Hill
Letterlijke vertaling is heuvel. In Schotland zien de bergen er uit als mooie afgeronde heuvels, maar qua karakter betreft het toch echt bergen. De omstandigheden in de Scottish Hills zijn eerder vergelijkbaar met de Alpen dan het Sauerland of de Ardennen.
Top
Hoar
Rijp. Rijp is een ijs(-kristal) dat ontstaat in koude vochtige lucht.
Top
Hogmanay
Oudjaaravond in Schotland.
Top
Hold
Klimgreep, iets in de rots waar een klimmer zich aan op kan trekken.
Top
Holm
Onbewoond eiland
Top
Horseshoe
Benaming voor een gebogen of halfronde bergrug. Een wandeling over een 'horseshoe' begint bij een bergflank of bergrug aan de ene zijde en eindigt aan de andere zijde. Bijvoorbeeld de Ben Cruachan Horseshoe.
Top
Howff
Een bivakplaats in de bergen onder de beschutting van een rotsblok, die is aangevuld met muurtjes van stenen.
Top
Hut
Schotland ken tal van hutten, die open staan voor leden van de bergsportverenigingen. Er is geen waard en je kunt er alleen in met een sleutel. Veel hutten staan op plaatsen waar je eenvoudig met de auto kunt komen. De Charles Inglis Clark Memorial Hut (CIC) bij de Ben Nevis vormt daarop een uitzondering.
Top
Hypothermia
Onderkoeling.
Top
Lallans
Lowlands Scots. Voordat het Engels in zwang raakte was dit de taal van de Lowlanders. Het is gebasseerd op de taal van de Anglo-Saxons met invloeden van Frans, Engels, Duits, Nederlands en Noors. Het wordt nog wel sporadisch geproken. De huidige taal van de Schotten is een dialect van het Engels, met veel eigen woorden afkomstig uit het Lallans en Gaelic.
Top
Lapse rate
De temperatuurgradiënt met de hoogte. Voor vochtige lucht zo'n -0.6° C en voor droge lucht -1.0° C per honderd meter hoogteverschil. Daarmee zijn de bergtoppen in Schotland gemiddeld een 6° of 7° C kouder dan in het dal.
Top
Laird
Landgoedeigenaar
Top
Lairig
Een pas.
Top
Layback
Dulferen. Een klimtechniek waarbij je een verticale spleet bedwindt door met tegendruk je handen en voeten in de spleet te (ver-)plaatsen.
Top
LDP
Long Distance Path, in het Nederlands LAP (Lange AfstandsPad), of LAW (Lange AfstandsWandeling).
Top
Ledge
Een horizontale band, richel of een terras(je) in een rotswand (zie ook 'traverse').
Top
Liath
Grijs
Top
Lightning
Bliksem. Bliksem is uiteraard een gevaar voor bergsporters, maar het komt in Schotland niet zoveel voor als in de Alpen.
Top
Linn
Waterval. Bijvoorbeeld de Linn of Dee, Deeside nabij Braemar.
Top
Linne
Waterpoel.
Top
Loch
Meer
Top
Lock
Sluis
Top
Lochan
Meertje, ook wel 'Lochain'.
Top
Machair
Een machair is een vlakke strip grond, veelal achter een stuk strand langs. Een machair heeft een voedselrijke bodem en je vindt er dan ook tal van bloemen en grazende schapen. Veel grond in Schotland is zuur, door het veen en de zure gesteenten. Een machair bestaat uit kalkrijk verblazen strandzand. Het kalk -van schelpen- neutraliseert het zuur van het veen.
Top
Magnetic variation
Magnetische declinatie. Het verschil tussen de het geografische noorden (noordpool) en het magnetische noorden (daar waar de kompasnaald heen wijst). De magnetische declinatie is tussen de 6° en 8° West in Schotland.
Top
Mam
Gaelic voor pas, ook wel gebruikt voor een ronde of geleidelijk oprijzende berg.
Top
Mantleshelf
Techniek om op een richel of horizontale band te geraken. Te vergelijken met hoe je uit een zwembad komt (zonder het trappetje te gebruiken).
Top
MBA
Mountain Bothy Association
MBA...
Top
MCS
Mountaineering Council of Scotland, ook wel MCofS
MCS...
Top
Meall
Ronde heuvel
Top
Methylated spirit
Methylated spirit is de brandstof die je in Groot-Brittannië voor je spiritusbrander moet kopen. Let op: het is veel brandbaarder dan spiritus. Je kunt het o.a. bij tankstations krijgen.
Top
Mhaim
Gaelic voor pas
Top
Mhor
Gaelic voor groot, ook wel Mor.
Top
Midge
Klein bijtend mugje en zeer irritant. Komt voor in grote aantallen. Grootste activiteit eind juni, juli en augustus. Noord en West-Schotland heeft meer last van midges (meer neerslag) dan de oostelijke delen. Wind en rook helpt. Ook zijn er hoofdnetjes en speciale vloeistoffen om je mee in te smeren tegen de midges.
Meer over midges...
Top
Mile
Imperialistische maat, 1,61 kilometer
Top
Mon
Heideland
Top
Monadh
Een plateau met enkele niet steile toppen. Het gaelic 'monadh' komt terug in de naam van bergmassieven waarin veel plateaus voorkomen. Zoals de Monadhliath Mountains en de oude naam van de Cairngorms, de 'Monadh Ruadh'.
Top
Monodoigt
Vingergaatje. Een Franse woord dat 'mono vinger' betekent. Eigenlijk past alleen een vingerkootje in een dergelijk gaatje. Kortom je hebt er niet veel aan bij het klimmen, maar bij moeilijkere routes zul je het er mee moeten doen.
Top
Moor
Veengebied
Top
Mor
Gaelic voor groot (ook wel mhor).
Top
Mound
Kleine natuurlijke heuvel
Top
Mountain rescue
Bergredding. Een groep vrijwilligers voor het uitvoeren van reddingen in de bergen i.s.m. politie en de Royal Air Force (helikopterreddingen).
Top
Muirburn
Gecontroleerde heidebrand. Regelmatig worden delen van de heide afgebrand om regeneratie van de heide te bevorderen. Dit om een optimale afwisseling te verkrijgen in oude en jonge heide. De Schotse Sneeuwhoender eet de jonge loten en zoekt schuilplaats in de oude struiken. Het is dan ook een beheermaatregel voor jachtgebieden.
Red Grouse...
Top
Mullach
Ronde berg of heuvel, top.
Top
Munro
Een Schotse berg van 3000 voet (914.4 meter) of hoger in Schotland en opgenomen op de 'Munro's Tables'. Er zijn Munro's en Tops. Deze laatste worden gezien als niet zelfstandige bergtoppen, maar als voortoppen. Een duidelijke definitie van het onderscheid ontbreekt. Sinds de laatste herziening (2009) is het aantal 283.
Meer over Munro's...
Top
Munroist
Iemand die alle Munro's beklommen heeft.
Top
Munrobagger
Iemand die bezig is met het beklimmen van Munro's (met het doel ze allemaal te beklimmen).
Top
Pass
Een route over een laag punt in de bergen. Meestal een bergrug die twee dalen met elkaar verbindt.
Top
Peg
Haak
Top
Picten
Bewoners van Schotland tot in de Romeinse tijd. 'Versmolten' later met het volk de Scotti en Anglo-Saksen, tot de Schotten.
Top
Pinnacle
Een scherpe rotspunt. De bekendste in Schotland is de Inaccessible Pinnacle op Skye. De enige Munrotop die klimvaardigheid vereist.
Top
Pint
Imperialistische maat, bijna 0,6 liter
Top
Pitch
Touwlengte van een klimroute. De term wordt ook gebruikt in 'single-pitch', een route die bestaat uit één touwlengte, en 'multi-pitch' een route met meerdere touwlengten.
Top
Pitched
Geplaveid pad
Top
Piton
Haak
Top
Plateau
Een vlak stuk dat hoger ligt dan de omgeving. Je vindt er veel in Cairngorms, die vroeger ook Monadh Ruadh heette.
Top
Pocket
Een grote greep bij het rotsklimmen.
Top
Postbus
De postbus levert in de Highlands niet alleen de post af, maar vervoert ook mensen naar afgelegen punten.
Postbus...
Top
Pro
Staat voor 'protection' en is gelijk aan 'gear'. Zekeringsmateriaal. Alles wat de klimmer bij zich heeft voor zekeren.
Top
Propect
‘To prospect’ is letterlijk ‘going for a look’. Maar het is onderkoeld Brits. 'To prospect' wordt gebruikt door iemand die er niet in geslaagd is om een bepaalde route –om wat voor reden dan ook- te klimmen.
Top
Rampe
Oplopend iets.
Top
Red point
Een klimroute in één keer voorklimmen zonder in het touw of in een haak te gaan hangen en grondige kennis van de route op voorhand. Zie ook 'headpointing'.
Top
Resection
Terugpeilen bij navigeren met een kompas.
Top
Ridge
Een smalle berggraat met aan beide zijden een rotswand. Bijvoorbeeld de Aonach Eagach Ridge in Glen Coe.
Top
Right of Way
Paden in Groot-Brittannië waar een ieder het officiële recht heeft zich over te verplaatsen, alhoewel ze over private grond lopen. Het betreft paden van en naar dorpen, gehuchten, kapellen of kerken en deze worden van oudsher al door een ieder gebruikt. In Schotland kan deze juridische status komen te vervallen naar 20 jaar on-gebruik. Vandaar de inspanning van de Scottish Rights of Way Society.
Meer over toegang tot wandelwegen...
Top
Rime
b
Hoar...
Top
Route card
Marschenskizze. Een briefje met notities over de te volgen route. Lengte, hoogtemeters en kompasrichting uitgewerkt per sectie plus aanvullende opmerkingen over speciale zaken.
Top
RSPB
Royal Society of Protection of Birds, de Britse vogelbescherming
RSPB...
Top
Ruadh
Rood
Top
Runnel
Een smalle sneeuwgeul, oftewel smalle sneeuwgoot.
Top
Rubha
Rotsige landtong, ook wel rudha.
Top
Runner
Tussenzekering (bij klimmen aan een touw).
Top
Sassenachs
Alle Britten die niet-Highlander zijn, dus ook de Lowland Schotten.
Top
Scotti
De Scotti zijn een Keltische stam, die oorspronkelijk uit Ierland kwam (uit Scotia). De Scotti migreerden rond 500 na Christus naar Schotland. Ze voerden vele oorlogen met de Picten, die al in Schotland woonden. In 843 verenigde koning Kenneth MacAlpin de Picten en de Scotti.
Top
Scramble
Klauteren. Scrambling wordt in Groot-Brittannië gebruikt voor het klimmen over rotsen, waarbij je wel degelijk je handen moet gebruiken, maar (nog) niet gezien wordt als rotsklimmen (touw en zekeringen).
Srambling...
Top
Scree
Puinhelling. Hellend terrein bezaaid met losse rotsblok(jes). Ze liggen los en zijn soms instabiel. Screes vind je veelal onder een rotswand.
Top
Sea stac
Een vrijstaande rotstoren in zee. Bekende 'sea-stacs' zijn de 'Old Man of Hoy' en de 'Old Man of Stoer'.
Top
Sgor
Gaelic voor berg met een scherpe punt.
Top
Sgurr
Gaelic voor berg met een scherpe punt.
Top
Sharp end of the rope
Het eind van het touw waar de voorklimmer is ingebonden.
Top
Shinty
Typisch Schotse sport. Eenvoudigst te omschrijven als hockey waarbij je ook met de stok mag slaan boven de hoogte van je middel.
Top
Slab
Rotsplaat. Een plaats is een aaneengesloten stuk steen zonder spleten of scheuren. Graniet kent soms een gelaagde opbouw in ‘plakken’ van enkele tientallen centimeters en dan zijn het echt platen van steen. Rotsplaten worden puur op wrijving geklommen. Bij platen is er weinig ruimte voor het leggen van zekeringen: het betreft een aaneengesloten stuk steen, met om de 10 – 15 meter een scheur(-tje). De bekendste rotsplaten in Schotland met wrijvingsroutes voor klimmers, zijn de Etive Slabs nabij Glen Coe. Zie ook 'boilerplate slab'.
Top
Slack
De extra ruimte -of speling- in het touw voor (de noodzakelijke) bewegingsvrijheid bij het voor- en naklimmen.
Top
SMC
Scottish Mountaineering Club
SMC...
Top
Smear
Smear wordt op twee manieren gebruikt in de bergsport. Bijvoorbeeld 'rocks smeared with ice' zijn niks ander dan met ijs beplasterde rotsen. Iets dat je in Schotland -en zeker aan de westkust- veel tegenkomt bij het ijsklimmen. Maar een ijsklimroute kan ook een 'smear' zijn. In dat geval is het ijs dik genoeg om je stijgijzerpunten in kwijt te kunnen, maar het plaatsen van een lange ijsschroef (15 cm lang) zal niet lukken.
Top
Sneachd
Sneeuw
Top
SNH
Scottish Natural Heritage doet onderzoek naar de natuur en natuurbeheer in Schotland.
SNH...
Top
SNP
Scottish National Party, nationalistische Schotse politieke partij.
Top
Space blanket
Aluminium reddingsdekentje.
Top
Spindrift
Door de wind opgewaaide sneeuw. Als je dit op de top van een berg ziet, dan weet je dat het hoog op de berg hard waait. Spindrift is bekend bij Schotse ijsklimmers als het door een gully naar beneden komt. De kleine ijskristallen vinden alle kleine openingen in je kleding...
Top
Spot height
De hoogte van een specifieke locatie die is aangegeven op de kaart, bijvoorbeeld de top van een berg..
Top
SSSI
Site of Special Scientific Interest, een locatie die een beschermde status heeft vanwege landschappelijke of natuurlijke waarde.
Top
Stac
Een vrijstaande rotstoren. Zie ook 'sea-stacs'.
Top
Stalking
De jaarlijkse jacht op herten en 'game birds' (Schotse Sneeuwhoender'). In de 'stalking season' moet je mogelijk je wandeltocht aanpassen als er gejaagd wordt. Lokaal vind je informatie over waar en wanneer 'stalking' plaatsvindt of bel de 'hillphone'.
Top
Stalkers path
Een pad dat gebruikt wordt door jagers in het jachtseizoen en meestal goed onderhouden is.
Top
Stepping stones
Plaats om een beek of rivier over te steken, door van steen naar steen te stappen.
Top
Stitcht plate
Een zekeringsapperaat die veel gebruikt wordt door de Britten. Modernere versies, als de 'ATC' van Wild Country, worden ook op het continent gebruikt.
Top
Stile
'Stap-over'. Een, veelal houten, constructie om over muurtjes en afrasteringen te kunnen klimmen.
Top
Stob
Gaelic voor berg met een duidelijke punt. Komt voor in de namen van bergen zoals bijvoorbeeld Stob Coire an Lochan, 'berg met de kaar en het meertje'.
Top
Strath
Een breed en ruim dal in tegenstelling tot een glen die smaller is. Bijvoorbeeld Strath Carron in de Nothern Highlands.
Top
Stuc
Gaelic voor pinnacle, een scherpe rotspunt.
Top
SUW
Southern Upland Way
SUW...
Top
Tartan Army
De trouwe supporters van het nationale Schotse elftal, of te wel 'Het leger in de Schotse ruit'
Top
TCI
Thermal comfort index. Een nieuwe maat voor de gevoelstemperatuur. De wind chill factor kijkt alleen naar het gecombineerde effect van temperatuur en wind. De TCI is ook gebasseerd op luchtvochtigheid. De schaal loopt van -10 tot +10. -10 staat voor bitter koud, 0 lekker thuis zitten en +10 voor een warme Sahara wind. Zie ook wind chill factor.
Top
Terrace
Een vlak terrein onder aan een helling.
Top
Teuchter
('Choo-chter') Iemand die afkomstig is van de Highlands, maar ook gebruikt door mensen uit de stad voor mensen van het platteland.
Top
Thread belay
Standplaats met een schlinge om een klemblok (chockstone) of door een zandloper. Een thread
Top
TIC
Tourist Information Centre, toeristeninformatie centrum
Top
Tick
Het succesvol beklimmen van een berg: aftikken. Ook gebruikt voor teek.
Top
Tower
Rotstoren
Top
Top-rope
In Groot-Brittannië wordt hiermee bedoeld dan een zekeraar van boevenaf een rots een (na-)klimmer zekert. Dat is een groot verschil met de wijze waarop deze term in Nederland wordt gebruikt! In Nederland wordt het woord top-rope gebruikt voor zekeren van een klimroute (in een hal) waarbij de zekeraar op de grond staat en het zekeringstouw via een haak bovenin de route loopt naar de naklimmer. Deze laatste constructie wordt in Groot-Brittannië een 'bottom-rope' genoemd.
Top
Tor
Kleine granieten rotstoren. In Schotland komen 'tors' veelvuldig voor op de stompe bergen van de Cairngorms en enkele op het eiland Arran. Tor is van oorsprong Duits woord. Het is een verweringsvorm, die alleen in graniet voorkomt.
Rotsklimmen op een tor...
Top
Traverse
Een lange wandeling op hoogte waarbij er over diverse toppen wordt gelopen. De bekendste Schotse traverse is die van de Cuillin Ridge op Skye. Een traverse kan ook een klein stukje lopen over een steile helling betekenen om 'iets' te ontwijken, vaak over een horizontale band ('ledge'). Bijvoorbeeld de Eastern Traverse op klimroute Tower Ridge van de Ben Nevis, daarin wordt een steile toren ontweken over een één meter brede grasband.
Top
Trespass
Het recht van overpad. De wetten verschillen tussen Engeland/Wales en Schotland. Eigenlijk is er geen recht van overpad in Schotland. Er is een algemeen aangenomen 'traditie van vrij wandelen' in Schotland, de freedom-to-roam. Deze de facto toegangsregeling is sterker dan de juridische regels. Er wordt vanuit gegaan dat een ieder verantwoord om gaat met het terrein en wat er op staat en leeft, als er doorheen gewandeld wordt.
Meer over toegang tot wandelwegen...
Top
Trig point
Triangulair meetpunt voor langmeters. Het meetpunt zelf is een betonnen pilaartje of een grote steenman (pilaar van gestapelde stenen).
Top
Tumshie
Schots scheldwoord. Een tumshie is Schots voor 'turnip', oftewel een venkelknol. Nederlands equivalent is 'grote sukkel'.
Top
Walking Festival
Een uit Ierland overgewaaid fenomeen. Vanuit één plaats worden meerdere uitgezette wandeling over een aantal dagen georganiseerd, lezingen en een ceilidh. (Zie ceilidh).
Top
Wall
Wand
Top
Wee
Schots voor klein
Top
Whiteout
In een sneeuwbui of in de mist met sneeuw op de grond verdwijnt de horizon. Hemel en aarde lopen in elkaar over. Een 'white out' is lastig om in te oriënteren en gevaarlijk om dat je de overgang naar een steile afgrond niet meer ziet.
Top
WHW
West Highland Way
WHW...
Top
Wind chill factor
Gevoelstemperatuur. Het gecombineerde effect van een lage temperatuur en wind. De wind ontrekt warmte aan je lichaam. Een windsnelheid van 30 kilometer per uur bij 10° C is gelijk aan het warmteverlies bij 0° C in stilstaande lucht. De wind chill factor geeft dit gecombineerde effect aan van de temperatuur en de wind, oftewel de gevoelstemperatuur. Bij wind en lage temperaturen moet je rekening houden met het risico vanonderkoeling. En, hoog in de bergen waait het harder dan in het dal. Windjack handschoenen en een muts moeten dan altijd mee zijn, als je in de bergen loopt. Zie ook TCI, thermal comfort index.
Top
Wind slab
Windplak. De door harde wind verplaatste sneeuw rond bergtopen en -kamen vormt lawinetechnisch een zeer instabiele sneeuwlaag. De aanwezigheid van windplak -met de windrichting van de betreffende hellingen- wordt dan ook expliciet vermeld in het lawinebericht.
Top
Naar de top van deze pagina
Naar beginpagina Buitensport-Schotland.nl