Pachtboeren in Schotland, zogenoemde crofters, krijgen het recht om het land van grootgrondbezitters te kopen, ook als de eigenaren daar niet aan willen meewerken.

De lokale gemeenschappen op het Schotse platteland krijgen eveneens het wettelijk vastgelegde recht grond aan te kopen, zij het dat dit recht beperkt blijft tot het geval dat landgoederen daadwerkelijk te koop worden aangeboden. Een speciaal overheidsfonds zal hiertoe financiële ruimte scheppen.

Gisteren diende de Schotse regering de langverwachte Landhervormingswet in, die een einde moet maken een het grootgrondbezit in Schotland. Een kleine groep van vierduizend particulieren en instellingen heeft nu 80 procent van het Schotse platteland in eigendom; een exclusief gezelschap van nog geen 350 veelal steenrijke particulieren heeft meer dan 50 procent in handen.

Veelal worden deze landerijen uitsluitend gebruikt voor oneconomische doeleinden als de jacht en zalmvisserij. Tot de landeigenaren in Schotland behoren ook vele Nederlanders. Alleen al SHV-eigenaar Paul Fentener van Vlissingen bezit in het noordwesten van Schotland een landgoed van 40 duizend hectare.

De Schotse regering wil al deze landgoederen ontsluiten voor de lokale bevolking en toeristen. In de nieuwe wet is volgens vice-premier Jim Wallace een 'recht op verantwoorde toegang tot al het land' vastgelegd. De Schotten zullen voor recreatieve doeleinden ook de vele meren en rivieren op particuliere landgoederen mogen gebruiken.

De nieuwe Landhervormingswet heeft veel stof doen opwaaien. Bijna vierduizend mensen en organisaties hebben in een speciale informatieronde schriftelijk hun mening gegeven. Veel grote landeigenaren zijn niet alleen bang voor 'onteigening' en aantasting van hun privacy, maar vrezen ook dat het natuurlijk evenwicht in nu nog rustige gebieden zal worden verstoord. Hierdoor zouden planten- en dierensoorten worden bedreigd.

Tot op het laatste moment is nog aan het wetsvoorstel gesleuteld. De landeigenaren hebben daarbij extra rechten gekregen om wandelaars en bergbeklimmers in bepaalde gevallen van hun landgoed te weren. Ook is de regel geschrapt dat landeigenaren verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor eventuele ongevallen van bezoekers.

De grenzen voor pachters en de lokale bevolking om een bod op stukken land te doen zijn verlaagd. Pachtersgemeenschappen kunnen al een bod doen als een gewone meerderheid instemt. Lokale gemeenschappen kunnen biedingen doen als meer dan twintig mensen het bod steunen.