Te koop
Een groot deel van een Assynt landgoed, in eigendom van de welgestelde familie Vestey, staat te koop. Edmund Vestey heeft besloten om 160 vierkante kilometer te verkopen, waaronder Schotlands mooiste bergtop, de Suilven.

Bewoners eerste aankooprecht
Het landgoed ‘Glencanisp and Drumrunie Estate’ grenst aan het North Assynt Estate, dat elf jaar geleden door de bewoners van een Zweedse investeringsmaatschappij opgekocht werd. De promotionele activiteiten van de verkoop zijn echter, op aandringen van de Schotse overheid, uitgesteld. In de nieuwe wet –sinds juni van kracht- hebben de lokale gemeenschappen het eerste recht tot aankoop van de grond. Daarvoor kunnen ze de financiële steun van diverse organisaties en de overheid verkrijgen. Het is echter maar de vraag of de ‘crofters’ dat doen. Assynt is namelijk een ruige verlaten wilderness in het noordwesten van Schotland. De geringe inkomsten van het landgoed komen uit activiteiten als de jacht en visserij op zalm en forel. Op basis van de huidige activiteiten, zou het terugverdienen van de investering lang duren. Op het landgoed zelf woont niemand. Het bekendste van het Glencanisp and Drumrunie Estate is de Suilven. Een relatief lage berg in Schotland, maar mogelijk wel de mooiste. Het is de landschappelijke icoon van Noordwest-Schotland.

Vestey
Het landgoed moet een slordige € 5.000.000,- opbrengen. Het is gissen naar de reden van de verkoop. De familie spreekt van het beter kunnen beheren van de resterende 240 vierkante kilometer van het landgoed. Critici wijzen er echter op dat door de nieuwe landwet, de familie geen belastingkwijtschelding meer verkrijgt. De Vestey’s zijn rijk geworden door koeltransporten over de oceaan en het vermogen van de familie wordt geschat op een kleine miljard Euro. Ze hebben echter een reputatie op het creatief ontlopen van inkomensbelasting. Tot nu toe werd belastingkwijtschelding verkregen door het openbaar houden van het terrein. Die openbaarheid is nu wettelijk geregeld. Daarmee gaat deze tot nu toe onbelaste belegging geld kosten.

Voor de lokale gemeenschap betreft de investering zeker niet het gehele bedrag. Door het aanvragen van de juiste fondsen en de subsidie van de overheid, hoeven ze zelf slechts 6% (€ 300.000,-) van een overeengekomen prijs te betalen.

Beladen historie
De historie tussen crofters en de landeigenaren is beladen. De huidige bewoners zijn vrije mensen. Het zijn afstammelingen van een clanleden. Een clan, of stam, kenmerkte zich door een grote mate van onderlinge verbondenheid. Buiten een stamhoofd (de Chief) werd geen andere vorm van hiërarchie onderkend. De Chief verpacht de grond aan de clanleden (een stuk pachtgrond wordt 'croft' genoemd). Als tegenprestatie bood de Chief bescherming in tijden van nood. Rond de 17e eeuw was de Chief echter veranderd in een landeigenaar, die veelal geheel in eigen belang handelde. De verkoop van clangrond aan niet-Schotten leidde tot grootschalig gedwongen vertrek van de crofters.

De dichter Norman MacCaig schreef in 1969 in zijn gedicht 'A Man In Assynt':

Wie bezit dit landschap? Diegene die het gekocht heeft, of diegene die er door wordt bezeten?

Of behoort het tot de doden? Tot de mensen wier loyaliteit zo groot was, dat ze het verraad van hun eigen clanhoofd accepteerden. Wiens afstammelingen nu op hun plaats worden gehouden door een Engelse zakenman en een onverschillige en afstandelijke overheid?

Ten opzichte van 1969 is er veel veranderd. De Schotse overheid zit nu in Edinburgh in plaats van een Britse overheid in Londen. Onverschillig is deze al geheel niet meer te noemen. Ze financieren zelfs voor een deel de aanschaf van landgoederen door lokale gemeenschappen en dat is nu ook wettelijk geregeld.

Sentimentele houding
Een deel van de crofters hebben weinig op met de sentimentele houding van veel bezoekers m.b.t. het landschappelijke schoonheid van dit gebied. Om het landgoed rendabeler te maken wil deze groep er huizen op bouwen en/of zou er een windmolenpark ingericht moeten worden. Het uitbouwen van de jacht tot een trainingscentrum voor het bedrijfsleven is ook een optie. Dat alles om een levensvatbare gemeenschap te creëren. Veel jongeren trekken nu weg voor een opleiding en komen niet terug. De aanschaf van het North Assynt Estate heeft dat tij al deels gekeerd.