Island Hopping
Voor de Schotse westkust ligt een batterij aan eilanden. De Hebriden. De eilanden die dicht bij de kust liggen worden de Inner Hebrides genoemd en daaronder vallen bekende eilanden als Skye en Mull. Verderop liggen de Outer Hebrides: geïsoleerd, wild en bekend om hun Gaelic cultuur. De Hebriden eilanden vormen aaneengeschakeld een fantastisch keten voor een fietstocht door Schotland.

Er zijn twee plaatsen om te beginnen: Glasgow (Adrossan) en Oban. Eindigen doet deze route in Ullapool. De totale lengte van deze tocht varieert van 500 tot 800 km afhankelijk van de opties die je kiest. Uiteraard zijn de varianten de moeite waard, maar waarschijnlijk zul je i.v.m. de wisselende weersomstandigheden één keer willen afzien van een extra rondje. Afhankelijk van de tijd die je wil besteden aan dingen anders dan fietsen, heb je 10 tot 21 dagen voor de lange variant van deze route nodig.

Bij de routebeschrijving zijn de mogelijkheden aangegeven voor enkele wandelingen, bezoekjes aan natuurreservaten en cultuurhistorische fenomenen die meer dan de moeite waard zijn.

Kaart met de route

Overnachten
Langs de route zijn voldoende campings, jeugdherbergen en private hostels. Alleen op de Outer Hebrides zullen kampeerders moeten wild kamperen, kamperen bij een jeugdherberg of een keer kiezen voor een andere accommodatie. Reserveren van herbergen en hostels is in de zomermaanden aan te raden.

Naar Adrossan of Oban
De plaasten Adrossan en Oban zijn met het openbaarvervoer goed te bereiken. Vanuit Glasgow gaan zijn er treinverbindingen. Vanaf Glasgow kun je ook met de fiets naar Adrossan (50 km). Als je vliegt op Glasgow, Adrossan is slechts 40 km van het vliegveld. De treinrit naar Oban is op zich al de moeite waard. Deze voert langs de kust en door de Highlands.

Voor de fietsers van Land's End naar John O'Groats -dwars door Groot-Brittannië- is deze route een mooie route naar het noorden. Land's End naar John O'Groats-fietsers komen bij Gretna Green Schotland binnen. Er is een routebeschrijving opgenomen hoe je van Gretna Green naar Adrossan fietst.
Fietsen door Galloway (Gretna Green - Adrossan)...

Arran
Arran is een klein eilandje voor de kust bij Glasgow. Het maakt zijn bijnaam 'Schotland in het klein' waar. In het zuiden van het eiland vind je de gecultiveerde landschappen zoals je aantreft in de vlakkere oostelijke delen van Schotland. Het noordelijke deel is een stuk Highlands, met verwilderde natuur en fraaie graniet bergen. En uiteraard is het een typisch eiland met kleine gemeenschappen langs de kust.
Ayrshire & Arran Tourist Board...

Vanaf Glasgow kun je met de trein naar Adrossan aan de westkust. Fietsen kan ook (50 km). In Adrossan vertrekt de veerboot naar Brodick op Arran, Je kunt het eiland linksom ronden (70 km) of rechtsom direct naar Lochranza, vanwaar de verbindende veerboot naar Kintyre gaat (23 km). Ook is er een bergachtige route die je dwars over het eiland naar de westkust van het eiland voert en vandaar af vervolg je dan je route naar Lochranza (45 km). De kustweg heeft enkele korte en heftige klimmetjes van een tiental hoogtemeters. De geologisch oude kustlijn van Arran lag enkele een tiental meters hoger dan de huidige kustlijn. Het verschil tussen deze twee, is als een steile trede op meerdere plekken langs de kust te vinden. Vergeet niet de 'standing stones' nabij Machrie te bekijken en het cultuurhistorisch museum in Brodick. Voor de whiskyliefhebbers is er een distillery te bezichtigen in Lochranza. Welke route je ook kiest, alles is even mooi. Als je van wandelen houdt: neem een dag voor het beklimmen van Goat Fell (874 m).

Maak je niet druk over de weersverwachting uit kranten, als je naar Arran gaat. Die geldt alleen voor het hoofdeiland en niet voor Arran. 'Dat kent zijn eigen weer', volgens de bewoners.

Campings & jeugdherbergen op Arran

 

• Glen Rosa (zeer basic camping)

• Lamlash (camping)

• Whiting Bay (jeugdherberg)

• Lochranza (camping/jeugdherberg)

Voor het volgende deel heb je twee opties. Of je fiets over het schiereiland Kintyre naar Oban, of je gaat verder 'Hebriden Hoppen' naar Islay.

Kintyre & Argyll
Vanaf de veerboot is het ongeveer 100 km naar Oban, als je de grote weg volgt. Maar er zijn meerdere mogelijkheden: langs de westkust en de noordelijke route langs Loch Awe. Je rijdt i.i.g. naar Tarbert, een schilderachtig havenplaatsje. Vanaf hier naar Lochgilphead over de drukke A83/A816. Bij Lochgilphead loopt een 200 jaar oud kanaal, het Crinan Canal. Volg dit kanaal tot bijna aan Crinan. Het kanaal kent 15 sluizen over een afstand van 15 km. Destijds was het belangrijk voor een korte verbinding met Glasgow en de Oceaan, tegenwoordig wordt het alleen voor de pleziervaart gebruikt. Het is een mooie route en het scheelt weer een stukje over de drukke A816. Je fietst hier door Kilmartin Glen. De streek is rijk aan archeologische monumenten, uit de prehistorie en de middeleeuwen. Hier lag Dalriada, het oude koninkrijk van de Keltische stam de Scotia.
Kilmartin House...

Vanaf Tarbert kun je ook de westelijke kustroute (B8024) nemen. Een rustige weg die de tocht naar Oban 40 km langer maakt. Bij het croftersdorp Achnahoish, kun je een andere kustweg volgen die via Achnamara bij Kilmartin uitkomt op de A816. Deze weg is deels geen publieke weg. In de tourist office van Tarbert kun je navragen of je er langs kunt fietsen.

Twintig kilometer langer, en meer klimmen, is de route noordelijk langs Loch Awe, maar dat is de moeite meer dan waard. De weg is een stuk rustiger en landschappelijk mooi. Twee kilometer voorbij Kilmartin sla je af en rij je de B840 in. Na 5 kilometer, bij Ford, kies je voor de route noordelijk langs Loch Awe. Rust verzekert! Na 30 km volg je de B845 naar Taynuilt. Vanaf hier ga je niet over de A85, maar neem je de B-weg door Glen Lonan (langs gehucht Glenamachrie) naar Oban.
Oban & Lorn Tourism Association...

Campings & jeugdherbergen in Kintyre & Argyll

 

• Tarbert (camping)

• Lochgilphead (camping)

• Oban (camping/jeugdherberg)

Whisky-Walhalla Islay
Dit is de route voor de whisky liefhebber. Islay is het whisky-walhalla van de single malt whisky's. Het eiland van de naar turf smakende Laphroaig, Lagavulin, Ardbeg en het op-eerste-gezicht-niet-uit-te-spreken Bunnahabhain. De veerboot naar Islay vertrekt op slechts 10 km van de aankomstplaats van de veerboot van Arran, in Kennacraig aan West Loch Tarbert. Voor het eiland heb je meer tijd nodig voor de distilleries dan voor het fietsen. Na 30 km sta je al in Port Askaig, vertrekplaats voor de volgende veerboot. Voor het bezoeken van de diverse distilleries heb je 39 km extra nodig.
Isle of Islay...

Vanaf Port Askaig vaar je via het eiland Colonsay naar Oban. Evenyueel zou je Colonsay met een bezoek kunnen vereren, maar je kunt ook aan direct doorvaren.

Campings & jeugdherbergen in Islay

 

• Kintra (camping)

• Port Charlotte (jeugdherberg)

Oban
Met de trein kun je vanaf Glasgow/Edinburgh ook direct naar Oban rijden en hier beginnen met de fietstocht. 'An Ob' betekent kleine baai. Vanuit Oban vertrekken diverse veerboten naar de diverse Hebriden eilanden. In Oban is ook een camping.

Campings & jeugdherbergen in Oban

 

• Oban (camping/jeugdherberg)

Mull
Vanaf Oban vaar je naar Craignure op Mull. Op Mull moet je uiteindelijk uitkomen in het noordelijk gelegen Tobermory. Een havenplaatsje, die met zijn kleurijke huizen, als de mooiste van West-Schotland wordt beschouwd. Op de kaart, zie je dat je langs de west- of oostkust er naar toe kunt fietsen, of met een combinatie van beide. Landschappelijk gezien heeft de zuidelijke route, door Glen More, en dan de westelijke kustroute de voorkeur. Wacht na aankomst op Mull even met fietsen, bijvoorbeeld door een kop koffie te gaan drinken. De lading van de veerboot is dan voor je uit en je rijdt rustig verder.

Op het eerste gezicht is een uitstapje naar Iona, geheel aan de zuidwestelijke uitloper van het eiland, niet voor de handliggend. Op het kleine Iona staat echter DE abdij die gesticht is door St. Columba, een Ierse monnik die in de 5e eeuw Schotland kerstende. Het is eeuwenlang een zeer belangrijke plek geweest voor de Schotten. Zo zijn diverse Schotse, Franse en Viking koningen begraven op het eiland. Neem ook de moeite om eens over het eiland te wandelen, bijvoorbeeld naar de zuidpunt.
Iona Community Council...

Ook voor diegene die minder geïnteresseerd zijn in de geschiedenis, is het de moeite waard er heen te fietsen. In Fionnphort vertrekt niet alleen de boot naar Iona, maar zijn er ook bootexcursies naar Staffa mogelijk. Staffa is eigenlijk een Noorse naam voor het eiland, die het eiland juist benoemt. Het eiland bestaat namalt uit basaltzuilen, staven van steen. Het betreft oud vulkanisch gesteente en het is echt imposant. De melodie van de golven die tegen het basalt kolkten, inspireerde de componist Medelssohnn. Hij componeerde in 1829, na een bezoek aan Staffa en de grot Fingal's Cave, de beroemde Hebriden Ouverture. Sommige bootexcursies combineren Staffa met een bezoek aan de Treshnish Islands. Mits je hier voor half juli bent, mag je dit als vogelliefhebber niet overslaan. Lunga is één van de Treshnish Islands en de kliffen van dit eilandje zitten dan vol met broedenden vogels. O.a. de olijke Papegaaiduiker, die graag bereid zijn voor de camera te poseren. Kortom: alle reden om de 29 km heen en terug over dezelfde weg naar Iona te fietsen en voor de zuid & westelijke kustroute te kiezen. Trouwens, de bootexcursies naar Staffa en de Treshnish Islands zijn ook mogelijk van Ulva Ferry (B8073).
Turus Mara...

Fietsend over de B8073 -de westelijke kustroute- kom je onder meer door Calgary met zijn fraaie baai. Tijdens de Highland Clearances werden de Schotse Highlands ontvolkt door landeigenaren. De Schotten in de 'Nieuwe Wereld' vernoemden hun nieuwe dorpen naar de plaatsen die ze moesten verlaten. Het Canadese Calgary is misschien wel het bekendste voorbeeld. Het laatste stuk -van Dervaig tot Tobermory- telt een aantal venijnige hellingen.

Westelijke kustroute Mull Bron: http://home.wanadoo.nl/moh/2000/schotland2.htm

Voor wandelliefhebbers vormt de 'Munro' -een Schotse berg hoger dan 3000 voet- Ben More (966 m) een mooi doel. Het gesteente hier is sterk magnetisch, dus vertrouw hier niet op je kompas. Deze wandeling begint op de B8035 bij Dishig. Eenlichter alternatief, met een fraai uitzicht is Coire Bheinn (561 m).

Campings & jeugdherbergen op Mull

 

• Craignure (camping)

• Fishnish Bay (camping)

• Killiechronan (camping)

• Tobermory (camping/jeugdherberg)

Ardnamurchan & Moidart
Na Mull fiets je door het schiereiland Ardnamurchan. Dit is één van de meest onbewoonde streken van Groot-Brittannië. En dus ook een goede kans op het zien van wild. Vanaf Klichoan begint met de op-en-neer-gaande B007. Eén kilometer voorbij Glennborodale zit een vogelreservaat van de RSPB. Ook kun je een bootexcursie maken naar een zeehondenkolonie. Dit is ook de streek waar de Schotse toonpretendent Bonny Prince Charlie met de Jacobieten de strijd voor de Schotse en Engelse troon begon. Veel Highlanders vochten met hem mee. Hij kwam tot ver in Engeland, maar hij vond uiteindelijk -in Culloden- zijn waterloo. De verwijzingen naar hem en zijn opstand vind je in menig museum langs de Schotse Westkust.
RSPB...

Na 68 km kom je uit op de A830. Ondanks zijn 'A' nummering, een klein bochtige weggetje. Het is de 'Road to the Isles'. Een 'single track road with passing places', zoals je inmiddels wel gewend bent, als je hier fietst. De Road to the Isles staat bekend om zijn landschappelijk schoon. Tot aan Airsaig fiets je in de beschutting van de krom gewaaide bomen. Na Airsaig loopt de weg vlak langs de kust (wind) met -op het oog- bountystranden zonder palmen en de azuurblauwe water. Eén teen in het oceaanwater en je weet dat het hier zeker niet tropisch is. Alleen de bewonende caravans langs de weg doen een beetje triest aan. En dat het is het ook wel. De locale jeugd kunnen de huizenprijzen niet opbrengen, die te hoog zijn omdat veel zich hier terugtrekkende Engelsen zich makkelijk hier een huis kunnen permitteren..... Loch Morar is het diepste zoetwater loch (meer) van Schotland. Hier woont Morag, Schotland's andere en onbekendere monster. De weg komt uit in Mallaig, een vissersplaats.

Campings & jeugdherbergen in Ardnamurchan & Moidart

 

• Resipole (camping)

• Port Charlotte (jeugdherberg)

• Mallaig (private hostel)

Isle of Skye
Is Islay het whiskywalhalla, dan is Skye het regenwalhalla. Maar het walhalla is mooi, zo ook bij slecht weer. Skye bestaat landschappelijk uit een aantal delen: Sleat, Cuillen Hills, Trotternish. Met de veerboot van Mallaig kom je eerst door het schiereiland Sleat. Vanaf Armadale kun je direct naar Broadford/Sligachan. Het kleine en steile weggetje door de gehuchten Ord, Tokavaig en Tarskavaig is echter mooier.
Isle of Skye...

Skye is beroemd zijn de Cuillen Hills. Bergen met scherpe kammen en toppen boven de 3000 voet. Het mooie Loch Coruisk gaat geheel verscholen achter deze bergen. Vanaf Elgol -aan het eind van een 22 km lange doodlopende weg- vaart een klein bootje naar Loch Coruisk. Zeehonden gegarandeerd bij deze overtocht. Reserveer echter voordat je naar Elgol fietst. Vanaf Glen Brittle -aan het eind van een slechts 11 km doodlopende weg- kun je goed wandeltochten ondernemen in de Black Cuillen. De meeste fietsers en toeristen zien de Cuillen Hills echter alleen vanaf Sligachan. Daar zie je ook goed het verschil tussen de 'Black Cuillen' en de 'Red Cuillen'. De Black Cuillen bestaan uit gabbro gesteente en zijn scherp gepiekt. Graniet veroorzaakt de rode kleur van de Red Cuillin, die conisch van vorm zijn.

Glen Brittle met op de achtergrond de Black Cullin (Foto: Dick Boland ©)

Liefhebbers van historie en tuinen moeten naar Dunvegan Castle, aan de westkant van het eiland. Hier vind je een bonte verzameling van objecten van de MacLeod familie, waaronder enkele spullen van Bonnie Prince Charlie. En voor de smulpapen: in Carbost staat de Tallisker distillery. Wel is het westelijke deel van Skye minder indrukwekkend als de Cuillen en Trotternish.

De Quiraing op Skye Bron: http://home.wanadoo.nl/moh/2000/schotland2.htm

De Quiraing op Skye Bron: http://wandel.bergsport.com/hebriden/

Trotternish is het noordelijke schiereiland. Het mooist is 'tegen de wijzers van de klok in dit schiereiland ronden. De kust is hier erg fraai met watervallen en ruige klifkusten. De wandeling naar de Old Man of Storr is de moeite waard. Het is een enorm rotsblok dat is afgebroken van een rotsklif en dat op het punt lijkt naar het dal af te glijden. Liefhebbers van het bergverzet kunnen deze ronddraaien door 'de afsteker van Staffin naar Uig te nemen, dwars door de Quiraing. Een lastige klim, maar de moeite van het uitzicht en het zien van de bizarre rotsformaties waard. Uiteindelijk kom je uit bij Uig, de volgende veerbootplaats.

Vanaf Uig op Skye vertrekken de veerboten naar de Outer Hebrides.

Campings & jeugdherbergen op Skye

 

• Armadale (jeudgherberg)

• Broadford (jeudgherberg)

• Sligachan (camping)

• Glen Brittle (camping/jeugdherberg)

• Torvaig nabij Portree (camping)

• Staffin (camping)

• Uig (jeudgherberg)

Jeugdherberg in Garenin Bron: http://home.wanadoo.nl/moh/2000/schotland2.htm

Outer Hebrides
De Outer Hebrides zijn een langgerekte en geïsoleerde eilanden groep. De totale lengte is meer dan 200 km en ze liggen 65 km uit de kust, gescheiden door de zeestraat de Minch. De Outer Hebrides worden ook wel de 'Western Isles' genoemd, de juwelen kroon op de Schotse westkust. Hier vind je Gaelic cultuur en het gevoel van verlatenheid. Het toerisme heeft hier niet de omvang zoals op Skye en Mull en daarmee is het Highland leven hier het best bewaard. De bevolking is hier grotendeels streng calvinistisch. Op zondag is er bijna niets mogelijk en varen er ook geen veerboten van en naar de eilanden. Als je van ruige natuur en desolate landschappen houdt moet je hier zijn. De meeste eilanden zijn vlak golvend en boomloos. Het oeroude gneiss gesteente -Lewisian Gneiss- is hard en levert een zure en dunne bodem. Je vindt hier dan ook veel venen. Er wordt nog actief turf gestoken op de eilanden. Alleen het eiland Harris is bergachtig. De andere eilanden zijn woestenijen met een afwisseling van meertjes, afgesleten stenen en venen. In de zomer is het hier lang licht en kun je genieten van de fraaie spelingen van de zon over het water en het landschap. Westelijk van eilanden is er alleen nog de Atlantische Oceaan. Gevolg is dat er altijd wind staat op de eilanden. Veelal uit zuidwestelijke richting, zodat je gelijk weet in welke richting je over de eilanden moet fietsen.

In Uig moet je kiezen voor de veerboot naar Lochmaddy op North Uist of naar Tarbert op Harris. North Uist is een klein eilandje, dat je met 55 kilometer trappen hebt rondgefietst. Aird an Rùnair ligt op het westelijke punt en daar ligt het Balranald vogelreservaat. In dit gebied met zoute en zoete moerassen vind je een grote variatie aan waad-, moeras en zeevogels. In juni en juli vind je hier ook een pracht aan wilde bloemen. Vanaf North Uist fiets je over een 'causeway' naar Berneray. Vandaar, maar ook vanaf North Uist is er een veerverbinding naar het Leverburgh op South Harris.
Op WildlifeHebrides.com vind je meer over de natuur...

Harris is een stuk groener dan de andere eilanden. De toppen reiken zelfs tot 800 m. Hier vind je ook wegen met steilere hellingen (tot 20%). Een wandeling door het dal van het riviertje de Meavaig naar Loch Meavaig is de moeite waard (beginwandeling op B887, op 6 km vanaf A859). Een andere aanrader is de dagwandeling naar de top van de Beinn Mhor (572 m) in de streek Pairc (vanaf Eisken, 12 km vanaf hoofdweg Tarbert - Stornoway).
Op WalkHebrides.com vind je meer wandelingen...

Tarbert ligt op de scheiding van South en North Harris. Als je vanaf Isle of Skye direct naar Tarbert bent gevaren, kun je in een dagtocht South Harris verkennen. Als de wind zuidwest is, kun je het best met de klok mee rijden en begint het met een leuk en smal weggetje. Het rondje is 58 km lang. Als je vanaf North Uist komt kun je via de oostelijke route naar Tarbert fietsen.
Op CylceHebrides.com vind je meer wandelingen...

Callanish Standing Stones Bron: http://home.wanadoo.nl/moh/2000/schotland2.htm

Lewis vormt samen met North Harris één eiland. Wel is Lewis veel minder bergachtig dan Harris. Stornoway is de hoofdplaats van Lewis en hier vertrekt de veerboot naar Ullapool (3 uur varen). In Stornoway kun je op zondag nog wel iets -maar weinig- doen. Een bezoek aan de Callanish Standing Stones (ook wel Calanais) is de moeite waard. Ze worden vergeleken met die van Stonehenge. Callanish is 25 km fietsen vanaf Stornoway.

Campings & jeugdherbergen op de Outer Hebrides

 

• Lochmaddy (private hostel)

• Lochmaddy (camperen bij outdoor centre)

• Berneray (jeugdherberg)

• Rhenigidale nabij Tarbert (jeugdherberg)

• Stornoway (private hostel/camping)

• Kershader (jeugdherberg)

• Garenin (jeugdherberg)

• Tip: De jeugdherbergen hier bevinden zich veelal in gerestaureerde crofters huisjes!

• Bij de jeugdherbergen kun je ook vaak je tent opzetten

Camping in Ullapool

 

• Ullapool (camping)

Afstanden
Hieronder een overzicht van de afstanden:

Verder?
En daarmee zijn we aangekomen in Ullapool en is het hoppen over de Hebriden eilanden ten einde. Ullapool zal zeer waarschijnlijk niet het eindpunt zijn van de fietstocht. Er zijn meerdere opties: door langs de Noordwest kust naar Thurso, naar Fort William of naar Inverness. In al deze gevallen is een treinstation het eindpunt. Middels de trein kan je weer naar Glasgow (of Edinburgh).
Door naar John O'Groats, voor liefhebber van Land's End - John O'Groats (Ullapool - John O'Groats)...
Fietsen door Wester & Easter Ross (Ullapool - Inverness)...

Reisgids
In deze beschrijving zijn enkele bezienswaardigheden langs de route aangegeven. Er is echter veel meer. Aanbevolen wordt dan ook om een reisgids mee te nemen, die je meer gedetailleerde informatie geeft over historie, cultuur, natuur langs de route en van dorpen en streken. Op deze site staat een boekrecensie van een reisgids van Footprint
Boekrecensie 'Scotland Highlands & Islands Handbook'...

Island Hopping
CalMac, de Schotse nationale veerbootmaatschappij verkoopt een Island Hopscotch ticket. Hiermee kun je tegen een gereduceerd tarief van Hebriden eiland naar Hebriden eiland varen. Je moet wel je route van te voren vastleggen, maar niet de datum. Het ticket is een maand geldig. De fiets kan gratis mee.
CalMac: Island HopScotch...
Links m.b.t. transport in en naar Schotland...

Accommodatie
Sommige van de jeudgherbergen zijn erg klein en allen zijn in de zomermaanden druk bezet. Tijdig reserveren kan dan noodzakelijk zijn. Private Hostels zijn een prima -misschien wel beter- alternatief bieden voor de jeugdherbergen. Qua voorzieningen kun je hetzelfde verwachten als in een jeugdherberg, aleen is de sfeer er vaak veel persoonlijker.
Links m.b.t. jeugdherbergen, private herbergen, etc...

Sommige campings in Schotland zijn grote caravanparks met veel stacaravans en bijna geen tenten. Deze zijn super ongezellig en kun je beter vermijden

Links
Minko Oh geeft verslag van zijn ervaringen van deze fietsroute, die hij op zijn ligfiets heeft afgelegd.
Minko Oh's verslag...
Kees Swart's 'Fietsen naar de Hebriden, hoppen tegen de wind in'...