Southern Upland Way, Schotland

Dumfries & Galloway
Dumfries & Galloway is een dun bevolkt gebied in de zuidwestelijk punt van Schotland. Hier vind je het 750 vierkante kilometer grote Galloway Forest Park. Het is het meest beboste gebied in Schotland. In het park liggen ook de hoogste bergen van zuidelijk Schotland met een hoogte tot 900 meter. Het terrein voor fraaie (korte) dagwandelingen en uitdagende bergwandelingen. Een andere bekend wandelgebied zijn de Moffat Hills, aan de oostelijke rand van deze regio. In Moffat is jaarlijks een walkers festival.

Moffat's Walking Festival...

Borders
The Borders is de regio tussen de Lowlands en de grens met Engeland. De afgeronde bergtoppen zijn er lager dan in het westelijk gelegen Dumfries & Galloway en je vindt er minder bossen. Naast een dikke honderdduizend mensen, wonen hier bijna anderhalf miljoen schapen, die vrijelijk door de heuvels lopen. Wolproducten (verkrijgbaar in ‘woollen mills’ o.a.) vormen dan ook een belangrijke bron van inkomsten. In de Borders vind je veel abdijen en fortificaties. In de 13e tot de 17e eeuw werd het gebied betwist tussen Engeland en Schotland wat leidde tot menig oorlog. Nadat beide tronen bezet werd door dezelfde persoon –als voorloper op het verenigde koninkrijk- werd het dispuut beslecht.

Het landschap van de Southern Uplands bestaat uit grote afgeronde heuvels. In het oosten loop je meer door agrarische terrein van extensieve schapenteelt en door loofbossen. In het westen zijn veel productie naaldbossen te vinden, die als ‘plantages’ betiteld worden. De kritiek die soms op Southern Upland Way gegeven wordt, betreft de hoeveelheid van gecultiveerde bossen waar je doorheen loopt. Er wordt echter aan gewerkt uitzichtpunten vanuit deze bossen te creëren en de bosranden aan te passen. Na houtkap worden landschappelijk aantrekkelijker bossen ingezaaid met meer variatie en open stukken.

Southern Upland Way
De Southern Upland Way is in het geheel gemarkeerd met een zeskantige distel, het symbool voor langeafstandspaden in Schotland. Zie ook op de foto. De meeste wandelaars lopen de route van west naar oost. Op die manier heb je de zon en de overheersende windrichting (ZW) in de rug. Alle gidsjes beschrijven de route ook op deze manier. De meeste wandelaars lopen de route in 10 – 14 dagen. Het weer is de grootst bepalende factor in het aantal benodigde dagen.

Het beste seizoen is als het droog is en dat is eind april tot en met juni en enkele droge perioden in september en oktober. Groen wordt het in het voorjaar pas vanaf begin mei en hoger in de bergen in de maand juni.

De route kent enkele lange en inspannende trajecten. Als je die in één keer wil lopen –doordat je geen tent bij je hebt- moet je een goede conditie hebben. Het pad volgt niet alleen de dalen maar loopt ook over berg(-ruggen). Er wordt dan ook regelmatig geklommen en afgedaald. Alhoewel de route is gemarkeerd, moet je om kun gaan met kaart en kompas en je moet ervaring hebben met het lopen in de bergen.

Andere langeafstandspaden in deze regio
In de regio ‘The Borders’ zijn er meerdere langeafstandspaden. De Borders Abbeys Way en de St. Cuthbert’s Way hebben de diverse abdijen en de sporen van de eerste christelijk missionarissen als thema. Het zijn alle relatief korte en eenvoudige meerdaagse wandelingen vergeleken met de Southern Upland Way. De Southern Upland Way is zwaarder dan de bekende West Highland Way en niet alleen door de grotere afstand. Het pad loopt namelijk niet alleen door de dalen, maar ook over de hills zelf.

Andere langeafstandspaden...

Door de lengte van de Southern Upland Way en de benodigde tijd, wordt het oostelijk deel onder ook een andere naam onder de aandacht gebracht: Sir Walter Scott Way. Het betreft nagenoeg de gelijke route, die slechts 5 - 7 dagen duurt. Het is eigenlijk een 'marketing' iets, om wandelaars toch een volledige route te kunnen laten lopen.

Sir Walter Scott Way...

Weer
De term 'veranderlijk' beschrijft het best de algemene weersituatie. De meeste zon en minste regen tref je in mei en juni wanneer een prachtig helder licht de bergen kan beschijnen. Juli en augustus zijn normaliter warmer maar ook natter en de verfoeide 'midges' (kleine muggen) zijn dan het meest talrijk. Aan het eind van september is de lucht koeler en het groen kleurt langzaam naar herfsttinten. De herfst biedt mooie wandelmogelijkheden, mede door de rust in de bergen. Fris wel een behoorlijke kans op mist en stormachtig weer. Sneeuw kun je in de hogere regionen verwachten van december tot maart. Maar de eerste sneeuw kan ook al in oktober vallen of tot mei blijven liggen in een ‘strenge’ winter. De overheersende windrichting is zuidwest.

Verantwoordelijk voor de neerslag in Schotland zijn depressies, die vochtige lucht aanvoeren vanaf de Atlantische Oceaan. De meeste neerslag valt dan ook aan de westkust (3000 mm). Oostelijker -Cairngorms, noordoostkust en The Borders- is het een stuk droger.

Weer in bergen
In de bergen valt altijd meer neerslag dan in de vlakkere delen. Het gecombineerde effect van ligging en hoogte maakt dat berggebieden aan de westkust - Ben Nevis, Glen Coe, Torridon, Cuillin op Skye, etc - relatief erg nat zijn en de toppen veel in de wolken zitten. Zo is de Ben Nevis slechts 20 dagen van het jaar de gehele dag te zien vanuit het dal. Daarnaast moet je, zeker aan de westkust, rekening houden met harde tot stormachtige wind op de bergkammen en toppen, als er ook maar een redelijke bries in het dal staat.

Naast het algemene weerbeeld van het seizoen, moet je in de bergen altijd rekening houden met een snelle weersverandering. Het weer kan binnen tientallen minuten omslaan met een plotselinge forse temperatuursdaling en mist tot gevolg. Houdt hier terdege rekening mee bij instabiele weersituaties.

Temperatuur op de top
De temperatuur daalt met de hoogte, zo'n 0,7° C per honderd hoogtemeters. D.w.z. dat als het op een kille zomers dag 15° C celsius, de tempereatuur op de 1344 meter hoge Ben Nevis, sechts 6 graden celsius is. En dat is dan de absolute temperatuur. Naast de luchttemperatuur is er de gevoelstemperatuur, oftewel de wind chill factor. Deze geeft het gecombineerde effect aan van de temperatuur en de wind. De wind ontrekt warmte aan je lichaam. Een windsnelheid van 30 kilometer per uur bij 10° C is gelijk aan het lichaaamswarmteverlies bij 0° C. Dit rekensommetje geeft dan ook aan waarom je, ook in de zomer, altijd met goede uitrusting op stap moet. Bij instabiele weersituaties gaan muts en handschoenen, ook in zomer, mee als je naar de Schotse bergtoppen gaat.

Midges
In de warme en natte maanden juli en augustus zijn de verfoeide 'midges' talrijk. Het zijn maar kleine muggetjes, maar door hun enorme aantallen zijn ze ronduit irritant.

Meer over Midges...

Langs de route tref je op diverse plaatsen zogenaamde folderboxen aan. Hierin zitten folders over de lokale natuur, archeologie, geologie en cultuurgeschiedenis.

Gidsjes
		Van Aurum Press verscheen in 1997 Recreational Path Guide ‘The Southern Upland Way’. Deze gids combineert een beschrijving met topografische kaarten op schaal 1:25.000 van de Ordnance Survey. De kaarten betreft echter smalle stroken van 200 tot 600 meter breed en je kunt er dan ook niet goed mee oriënteren. Aanvullende kaartbladen (van de Landranger-serie) zijn dan ook noodzakelijk. Er staat geen informatie over accommodatie, bagagevervoer en andere dienstverlening langs de route.
		De ‘Official Guide’ van de The Southern Upland Way wordt uitgegeven door HMSO. Bij deze gids zitten twee uitvouwbare topografische kaarten op schaal 1:50.000 van de Ordnance Survey (uitsneden van de Landranger-serie) . Voordeel van deze kaarten t.o.v. de gids van Recreational Path Guide is dat er meer omgeving op de kaart staat voor het oriënteren. Daarmee volstaat het kopen van dit gidsjes.

Dagwandelingen in de Southern Uplands
Niet iedereen heeft tijd en zin om 341 kilometer te gaan lopen. Daar is men zich van bewust in Zuid-Schotland. Veel van de dagtrajecten van de Southern Upland Way -of delen er van- bieden een prima mogelijkheid voor een mooie dagwandeling. Er zijn dan ook enkele folders verkijgbaar over het maken van dagtrajecten op de Southern Upland Way. De website 'southernuplandway.com' geeft hierover -en over andere dagwandelingen in de Dumfries, Galloway en de Borders- heel veel informatie en een bezoek aan deze website is dan ook de moeite waard.

- Langeafstandspaden-

Southern Upland Way