West Highland Way
De West Highland Way (WHW) laat je op een prettige manier kennis maken met de Highlands. Vanaf de rand van Glasgow loop je naar het noorden door de befaamde Highlands. Er zijn enkele superlatieven voor de route: Startend in de grootste stad van Schotland (Glasgow), langs het grootste meer van Groot-Brittannië (Loch Lomond) naar de hoogste berg van Groot-Brittannië (Ben Nevis). Dergelijke omschrijvingen gaan voorbij aan het feit dat dit langeafstandspad door een overweldigend landschap loopt. Zo is er het grote veenplateau van het Rannoch Moor. Een woestenij waar men twee eeuwen geleden een weg omheen legde. Er overheen was destijds niet mogelijk. Aan de rand staat imposant de Buachaille Etive Mor. Een van de meest fotogenieke bergen van Schotland. Zijn naam is Gaelic voor ‘Grote Schaapsherder van Etive’ en hij lijkt te waken over de grootte moerassige vlakte van Rannoch Moor. De tocht eindigt in Fort William.Vandaar uit is de bergwandeling naar de top 1344 meter hoge top van de Ben Nevis een klassieke afsluiting van de West Highland Way

Cicerone -een uitgeverij van wandelgidsjes- omschrijft de West Highland Way doeltreffend:

'Het Schotse weer mag dan onvoorspelbaar zijn, de West Highland Way biedt een gegarandeerde plezierige wandeling van een grote kwaliteit met veel afwisseling.'

Met de West Highland Way loop je over een stuk geschiedenis. Het pad maakt gebruik van:

 

• Oude veedrijverroutes: Hier over werd het vee (Highland Cow's) en de schapen naar de markten in de Lowlands gehoed.

• 'Wade ways', oude militaire wegen, die na de Jacobiet-opstanden in de Highlands in 1715 en 1745 werden aangelegd om de Highland-clans onder de duim te houden.
   Meer over de 'Wade Ways'...

• Oude koetswegen

• Niet meer gebruikte spoorwegen

Loch Lomond vanuit het noorden. De WHW loopt over de linkeroever (Foto: Duncan Gray ©)

Geologie
Ook van een veel oudere datum zijn er relicten te vinden langs de West Highland Way. In de ijstijden hebben grote massa’s landijs de U-vormige dalen uitgesleten. Deels zijn die weer opgevuld met water. Het zijn de beroemde Schotse lochs. Loch Lomond is met zijn langwerpige vorm een mooi voorbeeld. De bergen van de Highlands zijn, door dat zelfde ijs, geschuurd tot de mooie ronde toppen. Lopend over de West Highland Way zie je ook twee breuken in de aardkorst. Grote scheuren waarlangs ooit –miljoenen jaren geleden- stukken land langs elkaar zijn geschoven. De Highland Boundary Fault is wel een heel mooi exemplaar. Staand op Conic Hill (tweede dag) sta je op deze scheiding tussen de Highlands en de Lowlands. Het lidteken is nog goed te zien in een serie, recht achter elkaar liggende, eilanden. De tocht eindigt in de Great Glen, een breuklijn in de aardkorst. Het is een meer dan honderd kilometer kaasrecht U-dal, met aan aan beide zijden Highland-bergmassieven.

De Route
De West Highland Way is een goede introductie voor het wandelen in de Highlands. Hij voert voornamelijk door de dalen en is goed gemarkeerd. Tot Rowardennan is het eenvoudig lopen over de West Highland Way Het zijn zelfs fraai aangelegde wandelpaden. Na Rowardennan wordt het zwaarder. De paden zijn modderig bij nat weer en het is er meer afgelegen. Noordelijk van Bridge of Orchy wordt het weer iets moeilijker. De route loopt vanaf daar echt door ‘remoteness’.

Zwaarste trajecten zijn het stuk van Rowardennan naar Inversnaid en de Devils Staircase.

Hoewel goed gemarkeerd, moet je kaart kunnen lezen en overweg kunnen met een kompas (zeker vanaf Bridge of Orchy). Bij mooi weer zal je niet veel nut hebben van je kompas, daar is de route te goed voor gemarkeerd. Maar in die andere gevallen...

De route is onderverdeeld in veertien stukken, elk toegankelijk via de openbare weg bij zowel het begin- als het eindpunt. Er zijn uitgebreide voorzieningen voor wandelaars: accommodatie, winkels, etc. Er zijn zelfs mogelijkheden van bagagevervoer. Met 153 kilometer is de route goed te doen in 7 tot 10 dagen.

Voor bergwandelaars met ervaring met meerdaagse tochten is de West Highland Way eenvoudig.

Nadere omschrijving
Op de eerste dag loop je van Milngavie, een ‘buitenwijk’ van Glasgow, door de Lowlands van Schotland. Voor één dag een liefelijk landschap. Na Conic Hill gaat de route twee dagen langs de oevers van Loch Lomond. Tot Rowardennan loopt de route over soms fraai aangelegde wandelpaden parallel aan en een klein rustige weggetje. Van Rowardennan tot Inverarnan loop je over -soms modderige- paden dicht aan de oever en moet je hier en daar over wortels van bomen stappen en takken ontwijken. Hier kun je niet echt lekker doorlopen. Bij Inverarnan is de kop van van Loch Lomond en loop je door het dal Glen Falloch. Een vervelend stuk -maar op zich eenvoudig- vind ik het traject van Tyndrum naar Bridge of Orchy, waar je het dal deelt met een spoorlijn en de autoweg. Daarna ben je van alles verlaten, bij de oversteek langs het Rannoch Moor. Let wel: hier vind je ook geen plek om te schuilen bij slecht weer! Vanaf Kingshouse Hotel is er het enige steile stuk, de Devils Staircase. Maar ook de klim vanuit Kinlochleven -het begin van het laatste traject- is stevig. Op deze dag steek je op een laag punt de Mamores door en kom je in aan in Glen Nevis en Fort William.

Hoewel Glen Coe altijd genoemd wordt in brochures van de West Highland Way, loop je niet door Glen Coe. Vlak voor de entree van die bekende en fraaie dal, ga je rechtsaf de Devils Staircase op. Je ziet alleen de ‘Buchle’ (Buachaille Etive Mor).

Tips

• In de zesdaagse variant wordt er voorgesteld om in één keer van Kinghouse Hotel naar Fort William te lopen. Dit is te veel voor één dag naar de mening veel wandelaars. Je heb dan twee stijgingen: de Devils Staircase en de klim vanuit Kinlochleven. Daarbij wordt de afdaling naar Kinlochleven -na de Devils Staircase- zwaarder ervaren dan de klim. Mocht je overwegen om een dergelijk lange dag op te nemen, probeer dan in één keer van Bridge of Orchy naar Kinlochleven te lopen en juist het overnachten bij de Kingshouse Hotel over te slaan.

 

• Neem een rustdag voordat je de Ben Nevis op gaat. Je voeten zullen het nodig hebben.

 

• Als je laat of heel vroeg in het seizoen gaat, neem dan een zaklantaarn mee en twee paar handschoenen.

 

Rannoch Moor

Wanneer
De route kan het gehele jaar door gelopen worden. Pas je kleding echter wel aan als je in de winter gaat. Mei is een drukke maand: Lange dagen, meer kans op droog weer en nog voor de komst van de midges. Hoogseizoen blijft echter in de zomermaanden. Dan zijn echter 'the midges out'. Reserveer in mei, juli en augustus dan ook vooraf de accommodatie.

Van half april tot half mei is het traject over de Conic Hill afgesloten i.v.m. het lammeren van de schapen. Er wordt dan een alternatief traject aangegeven. In hetzelfde jaargetijde vindt gedurende een acht tal dagen een motorcross trial plaats. Het betreft het deel van Bridge of Orchy naar Fort William (de laatste drie dagtrajecten). De wedstrijdonderdelen zijn niet op het traject van de West Highland Way zelf, maar er wordt van en naar de wedstrijdonderdelen gereden over het pad. Details zijn te vinden op de website van West Highland Way. Naast het aantreffen van motoren, kan het ook lastig zijn om gedurende deze dagen accommodatie te vinden.
Scottish Six Day Trial...

Gidsjes
		Gratis worden de accommodatiegidsjes verspreid. Deze wordt jaarlijks bijgewerkt en bevat up to date informatie. Deze informatie is ook op de officiële website te vinden. Officiële website West Highland Way...
		Trailblazer heeft een serie gidsjes voor de avontuurlijke reiziger, waaronder een serie routegidjes. Het gidsje van de West Highland Way is verrassend compleet en beschrijft zelfs een fraaie route om in Glasgow te beginnen! Daarnaast zijn er uitstapjes beschreven samen met een gedetailleerde beschrijving van de route zelf. Recensie Trailblazer WHW-gidsje...
		Het gidsje van Rucksack Readers is zeer informatief en praktisch in gebruik. Naast beschrijvingen van de trajecten en achtergrond informatie, is er ook een hoofdstuk voor het plannen van je wandeling. Handig voor de beginnen langeafstandsloper. Een aanrader. Rucsack Readers...
		In Lonely Planet’s gids Walking in Scotland wordt de West Highland Way (en enkele andere officiële langeafstandspaden en diverse dagwandelingen), uitvoerig beschreven per dag. Boekrecensie Walking in Scotland...
		De officiële gids van de West Highland Way, gepubliceerd door Mercat Press. Hierin is ook een topografische kaart van de route opgenomen. Mercat Press...
		Uit de serie 'Recreational Path Guide' is ook een gids van de West Highland Way. De gids is uitgevoerd met kleurenfoto's en 1:25 000 topgrafische kaarten van de Ordnance Survey. De route zelf is prima beschreven, maar schiet op enkele punten te kort in praktische informatie. Recensie Recreational Path Guide WHW-gidsje...
		Ook van Cicerone is er een gidsje van de West Highland Way met uitsnedes van de 1:50.000 kaarten van Ordnance Survey Cicerone...

Kaarten
		De Footprint Map is één van de twee speciale kaarten van de West Highland Way verkrijgbaar, waarop de gehele route wordt weergegeven. Niet alleen de loop van de route is aangegeven maar ook de voorzieningen die aanwezig zijn in plaatsen (postkantoor, winkels, banken, accommodatie). Rondom de kaartuitsneden wordt ook veel achtergrond informatie gegeven. De kaart is gedrukt op watervast papier. Recensie Footprint kaarten...
		De Harvey route kaart van de West Highland Way is gelijk van opzet als de Footprint map. Alleen iets fraaier en iets duurder. Recensie Harvey kaarten...
		Je hebt vier topografische kaarten nodig uit de Landranger serie van de Ordnance Survey: Nr 41 (Ben Nevis), Nr 50 (Glen Orchy & Loch Etive), Nr 56 (Loch Lomond & Inveraray) en Nr. 64 (Glasgow). Ze kosten per stuk meer dan de Footprint Map.

En met de hond?
In twee gebieden is de landgoedeigenaar wel akkoord gegaan dat het langeafstandspad over zijn grond loopt, maar wil geen honden in zijn gebied. Meestal vanwege de schapen die er grazen. Het eerste traject waar het niet mogelijk is om met de hond te lopen, is het stuk over de Conic Hill (meestal dag twee). Deze is eenvoudig te omzeilen. Lastiger is het stuk door Glen Falloch tot aan Crianlarich, waar je ook niet met de hond lopen. Dit stuk is echter lastig te omzeilen. Je zou daarvoor (als alternatief) langs een drukke weg (de A82) moeten lopen. Niet echt een optie. Een stuk met de trein is het alternatief Je kunt vanaf de westoever van Loch Lomond met een klein veerbootje oversteken om het station van Tarbert te bereiken en naar Crianlarich te reizen.

Een stukje WHW?
Vaak wordt de vraag gesteld welk deel men zou moeten lopen als men niet de tijd heeft voor de gehele route. Het noordelijke deel is het mooist, dat kan je dan ook het beste lopen. Bijvoorbeeld vanaf Bridge of Orchy naar Fort William (drie dagen). Beide zijn bereikbaar met de trein en de bus.

Voor een dagwandeling is het traject Kinlochleven naar Fort William een goede. Eventueel kun je ook starten bij de Kinghouse Hotel. Een leuke dagwandeling is langs de oever van Loch Lomond, van Inversnaid naar Inverarnan (11 kilometer). Vanaf de westzijde van het loch –Inveruglas- is er een klein voetveer dat je naar Inversnaid brengt. Je kunt terug met de bus (CityLink) of liften. Bel van te voren met het hotel in Inversnaid (Inversnaid Lodge) voor de vertrektijden van de ferry.

Aanvullingen op de route
Het is heel goed mogelijk om extra dagen te wandelen. In de eerste plaats de al genoemde Ben Nevis als afsluiter. De beklimming van Ben Lomond vanaf Rowardennan is erg de moeite waard. In het boek de Highland High Way wordt een complete bergwandel-variant op de West Highland Way beschreven.
Ben Nevis...

Beginnen in Glasgow?
Milngavie is slechts 16 wandelkilometers gescheiden van het centrum van Glasgow en er loopt een gemarkeerde wandelroute, die opvallende genoeg een heel rustig verloop door deze metropool kent. Door het volgen van de River Kelvin kun je er op een rustige manier doorheen wandelen. Het betreft een combinatie van twee gemarkeerde wandelroutes: de Kelvin Walkway en de Allander Walkway. Samen vormen ze een rustige en ideale opstartetappe voor de West Highland Way.
Over natuurlijke route door Glasgow naar Milngavie ...

Highland High Way
Voor elk traject van de WHW is er een bergwandelalternatief. Zeker voor ervaren (berg-)wandelaars is dat een uitkomst, omdat de WHW voor hen een relatief eenvoudige wandeltocht zal zijn. Deze bergwandelalternatieven vormen samen de Highland High Way. Kijk verder op de HHW-pagina.
Highland High Way...

Alternatief voor laatste dag
De laatste dag, van Kinlochleven naar Fort William- loop je de tweede helft van de dag door een weinig natuurlijk bos. Dat staat in schril contrast met de rest van de route en vormt helaas de afsluiter. Voor diegene die bergwandelervaring heeft, is een doorsteek over de toppen van de bergrug de 'Mamores' aan te bevelen

 

• Kinlochleven – over de West Highland Way naar het dal van Allt Nathrach – afslag (225 m) naar de corrie (kaar) – pad volgen in de corrie tussen Stob Coire na h-Eirghe en Am Bodach – pas tussen Sgorr an Iubhair & Am Bodach (875 m) - Sgorr an Iubhair (1001 m) – pas tussen Am Bodach & Stob Ban (765 m) – afdaling langs Allt Coire a’ Mhusgain – Glen Nevis parkeerplaats (60 m).

 

• Ga hier de brug over de River Nevis. Parallel aan de River Nevis loopt een wandelroute (niet altijd een pad) over de rechteroever. Deze kun je volgen totaan de Ben Nevis parkeerplaats bij Achintee House en vanaf daar over de weg naar Fort William. Indien je naar de camping of de jeugdherberg wil, moet je bij de 'afslag' nemen naar de jeugdherberg.

 

Accommodatie. etc.
Zoals geschreven is er voldoende accommodatie langs de route. Reserveer deze wel tijdig als je in mei of in de zomermaanden gaat lopen. Wil je buiten het seizoen, maar in het weekend, in de Kingshouse Hotel overnachten, dan kun je die beter ook reserveren. De kosten voor accommodatie verieert vanaf een £ 15 - £ 20 voor een 'bunk' in een bunkhouse of een bed in een hostel zonder ontbijt, £ 40 - £ 50 voor hotels inclusief ontbijt. De iets van de route afgelegen B&B’s willen –tegen een geringe vergoeding- je ophalen en weer brengen.

Je kunt ook organisaties voor jou de accommodaties laten boeken. Easyways is zo'n firma. Je geeft aan hoeveel dagen je wil lopen en je ontvangt een lijst met gereserveerde B&B's of hotels, telefoonnummers en hoe je er moet komen. Deze service kost £ 12,- - £ 35,- per persoon (prijs 2003) en is afhankelijk van de grootte van de groep en het aantal nachten.
Easyways...

(Wild) Kamperen
Er zijn voldoende kampeerplaatsen langs de route: officiële campings, velden bij hostels of officiële bivakplaatsen. Wild kamperen langs de route wordt ontmoedigd. Officieel mag je in geheel Schotland vrij kamperen, mits je de regels, de zogenaamde Access Code, respecteert. De West Highland Way is echter vrij druk en het vrij/wild kamperen zorgde en zorgt voor de nodige problemen. Daarom wordt gevraagd –in het belang ven de toekomst van de route- om alleen de officiële toegewezen bivakveldjes te gebruiken. Mocht je toch echt willen wild kamperen, dan niet in omheinde velden of akkers, niet nabij huizen, wegen of historische relicten. Uiteraard ruim je alles op en laat je niets achter.

Voor wild kamperen zijn er vooral op de trajecten van Bridge of Orchy - Kingshouse, Kingshouse - Kinlochleven en Kinlochleven - Fort William/Glen Nevis goede mogelijkheden. Op de andere trajecten zou ik bij de aangewezen velden bivakveldjes verblijven. Op deze bivakveldjes mag je (gratis) één nacht mag bivakkeren. Deze bevinden zich nabij Drymen, Rowardennan, Inversnaid, Bridge of Orchy en Kingshouse Hotel.

Bothies
Ook zijn er enkele bothies, schuilhutten: Rowchoish Bothy 6 kilometer noordelijk van Rowardennan en Doune Bothy 7 kilometer noordelijk van Inversnaid. Deze bieden een dak om onder te slapen.

Bagagetransport
Travel-Lite, uit Milngavie, verzorgt bagagetransport langs de route. Voor slechts £ 32,- per tas (prijs 2002) pikken zij je bagage op en brengen het naar de volgende etappeplaats. Er is een centraal punt in iedere plaats waar de bagage verzameld wordt.
Travel-Lite...

Absolute Escapes regelt alles voor je, als je zelfstandig de West Highland Way wil loopen: transport, accommodatie, bagagetransport, etc. Ook voor andere langeafstandspaden en maatwerk kun je bij hen terecht.
Absolute Escapes...

Mountain biken
Het is niet toegestaan om met een fiets de route af te leggen.

Openbaar vervoer
Milngavie, de plaats van het beginpunt, is per trein vanaf Glasgow bereikbaar. Fort William heeft bus- en treinverbindingen met Glasgow. (De treinverbinding is het mooist!) Onderweg kun je op diverse plaatsen in of uit de trein en bus stappen en zo slechts een deel van de West Highland Way lopen. Treinstations zijn er in Crianlarich en Tyndrum. Langs de westzijde van Loch Lomond rijden bussen. Op drie plaatsen, Rowardennan, Inversnaid en Ardleish kun je met een voetveer van de route op de oostelijke oever van Loch Lomond bij het openbaar vervoer komen.

Midges
Midges zijn kleine insecten en vooral actief in de zomermaanden. Zorg dat je in die periode een middel tegen muggen bij je hebt waarin DEET is opgelost. Het moet wel in een concentratie van 40% of meer zijn. Een fijn mazig muskieten hoofdnet is erg handig als je kampeert.
Meer over midges...

Links De officiële wegbsite van de West Highland Way Zelf heb ik ook de West Highland Way gelopen. Foto-impressie West Highland Way Het enige forum op het internet over de West Higland Way vind je op de site Coast-to-Coast: Walkers Chat Forums op C2C. Hier vind je veel tips over accommodatie. Albawest is geheel geweid aan de WHW Hilde en Peter heeft een verslag een een handig overzicht van alle voorzieningen langs de route Edwin en Tea Bakker liepen de WHW in 2001 en hebben een verslag van hun 10-daagse tocht op het web staan met veel foto's. Een verslag van de West Highland Way op een (Engelstalige) site over langeafstands wandelpaden in Groot Brittannië: Long distance footpaths in Britain Niek Schokkenbroek geeft uitgebreid verslag van zijn WHW in 2002. De foto's geven een goede impressie. Een Nederlands verslag van de West Highland Way is te vinden op Anders Reizen: Anders Reizen Nico and Petra Vermaas liepen de 'WHW' in mei 1999 Een uitgebreid gezinsverslag van de 'WHW' uit 1999 Op Hiking.be staat een Vlaams verslag. Op Hiking.be staat nog een verslag. Arjen Drost heeft ook een Engelstalig verslag van de West Highland Way. Hanneke en Jan met hun verslag van de WHW Bij de West Highland Way Race wordt het gehele traject zo goed als gerend. Het record (bij de mannen) is in handen van een Nederlander in zestien en een half uur! De twee zwagers Arie en André hebben in mei 2004 de WHW gelopen. Op hun website staat informatie over de gelopen routes, de hoogteverschillen en de campings. Leendert Bakker liep de West Highland Way alleen in mei 2004 Ian Fisk's Tramping Pages uitgebreide informatie & foto's van de West Highland Way Michiel Geurts maakte fraaie foto's van de WHW Rob en Anja gingen samen op pad om de West Highland Way te lopen Piet de Boer (2003) heeft een fotoverslag En in 2005 doet Piet de Boer de laatste 3 étappes