Munros
De hoogste bergen van Schotland worden ook wel Munros genoemd. Ze zijn genoemd naar Sir Hugh Munro (1856 - 1919). Aan het eind van de 19e eeuw catalogiseerde Sir Hugh Munro de bergtoppen in de Highlands. In 1891 publiceerde hij zijn lijst van toppen boven de 3000 voet (914 m): de Munro Tables. Op twee na heeft Sir Hugh al 'zijn' bergen beklommen. Hij heeft niet kunnen vermoeden waar zijn lijst uiteindelijk toe zou leiden. Na zijn dood, in 1919, is in 1921 de eerste 'definitieve' lijst verschenen, die sindsdien al een aantal malen herzien is. Elke herziening doet veel stof opwaaien. Sinds de laatste herziening (die van 2009) bedraagt het aantal Munros (dat zijn de hoofdtoppen uit de lijst) 283. Naast de 'Munros' bevat de lijst ook uit 'Tops', toppen hoger dan 3000 voet die niet gezien worden als een aparte Munro-berg maar een subtop.

'Munroism' is het beklimmen van alle hoofdtoppen. In 1901 was er de eerste Munroïst. De predikant A.E. Robertson had alle toppen bedwongen. Pas in 1923 kwam er een tweede Munroïst : merkwaardig genoeg ook een geestelijke, R. Burns. Hij was de eerste die ook alle subtoppen beklommen heeft. In 1947 was er de eerste vrouwelijke Munroïste. Inmiddels zijn er zo'n 2700 officieel geregistreerde Munroïsten. Maar dat zijn alleen diegene die de moeite hebben genomen dat aan te melden bij de Scottish Moutaineering Club.

Tegenwoordig komen er elk jaar een 200 Munroïsten bij. In 1995 was er de eerste Nederlandse Munroïst. In 2004 konden we inmiddels de derde begroeten.

Een speciale gelegenheid is uiteraard je laatste Munro. Sommige Munroïsten maken er een grote happening van compleet met whisky en doedelzak. Inmiddels zijn er mensen die al bezig zijn met hun tiende (!) ronde Munros. Hamish Brown beklom in 1974 alle Munros achter elkaar in vier maanden tijd. Inmiddels staat het snelheidsrecord op 48 dagen (2000) en dat record is bereikt puur op basis van spierkracht!. Het verhaal van Hamish is inmiddels een klassieker onder Munrobaggers.
Boekrecensie: Hamish's Mountain Walk...

Gemiddeld kost het iemand een jaar of tien om alle Munros te beklimmen, maar er zijn mensen die er zelfs zestig jaar over gedaan hebben.

Fanatiekelingen?
Bij munroism gaat het niet om een wedstrijd, of een reeks van voor wandelaars onbereikbare toppen. De meeste zijn goed door de bergwandelaar te bereiken, hoewel er vaak geen paden zijn, en al helemaal geen gemarkeerde routes. Sommige toppen vereisen 'scrambling', klauteren zonder touwen of haken. Slechts één top, de Inaccessible Pinnacle op Sgurr Dearg op Skye vraagt echt klimwerk.

Maar is een Munroïst iemand die alleen geinteresseerd is in het bereiken van zoveel mogelijk toppen in een tocht? Nee! Natuurbeleving staat veelal voorop. De uitzonderingen daar gelaten. De Munros vormen een mooi doel als je in een bepaalde regio wilt wandelen. Indien je kampeert kun je ze aan elkaar rijgen tot een trektocht.

Munro Tables
Wat is een top, wat is een subtop? De definitie ervan wordt belangrijk als je aan het tellen gaat. Wanneer is iets boven de 914 meter de top van een aparte berg en wanneer een subtop? In de Munro Tables worden daar geen duidelijke definities voor gehanteerd. Dat zou niet passen in de traditie! En vandaar ook het gedoe bij elke herziening.

Zo bestond de lijst sinds 1984 uit 277 Munros, maar in 1997 is één Munro gedegradeerd en zijn acht 'Tops' gepromoveerd. In 2009 werd Sgurr nan Ceannaichean opnieuw ingemeten en bleek slechts 913.43 meter hoog en verloor zijn Munro status. Er zijn nu 283 Munros. Dergelijke herzieningen heeft zo zijn consequenties. Zelf verliet ik de Buachaille Etive Mor berggraat voor de laatste top. Het weer was me te nat en ik daalde af naar het dal. Nadien (1997) werd de laatste top opgewaardeerd tot een volwaardige Munro...

Interactieve Munro Tables
Op de website van Munro Magic.com zijn beschrijvingen te vinden van alle Munros, inclusief foto's, routebeschrijvingen en links naar online topografische kaarten.
Munro Magic.com...

Bergwandelen
Ondanks de 'geringe' hoogte van 914 tot 1344 meter, betreft het hier serieus 'bergwandelwerk'. De Schotten spreken over de hills, maar vertaald naar het Nederlands zijn het echte bergen en zeker geen heuvels. Zo kan de eerste sneeuw kan al in oktober vallen en tot mei blijven liggen, om maar iets te noemen.
Meer over de aspecten van bergwandelen in Schotland...

Munrobaggers uit de Lage Landen
In de analen is niets te vinden over de historie van het Nederlandse Munrobaggen. In de Tweede Wereldoorlog werden er wel commando’s in Schotland opgeleid. Daarbij werd er in de directe omgeving van de Ben Nevis getraind. Het Nederlandse regiment van ‘No.10 Interallied Commando’ zullen zeer waarschijnlijk enkele Munros beklommen hebben gedurende de trainingen in Achnacarry. Maar dat was puur als voorbereiding op 'Nazi-bagging'.

Diverse Nederlanders zijn actief als Munrobaggers. Inmiddels zijn er zelfs drie Nederlandse Munroisten: Johan de Jong (mede-auteur van dit artikel), Machiel Rosenbrand en Martin Snijders. Er is zelfs een 'Dutch Munrobaggers Association' (DMBA). Patrick Snijders zal in 2007 zijn full round afmaken en Jaap Roell in 2006. Diverse verhalen van Nederlandse Munrobaggers kan je op Buitensport-Schotland.nl vinden, daarnaast is er een overzicht van Nederlandse en Vlaamse Munrobaggers en hun vorderingen.
Lees meer over deze 'Vlakland Highlanders'...
Nederlandse Munroïsten & Munrobaggers...
Vlaamse Munrobaggers...

Andere berg-categorieën
Inmiddels heeft deze speciale categorisering van bergen navolging gekregen.

Corbetts
H. John Rooke Corbett, de vierde persoon die alle Munros beklom, liet bij zijn dood een lijst na van de Schotse toppen tussen de 2500 en 3000 voet. Hij had ze zelf inmiddels allemaal reeds beklommen. Deze toppen tussen de 762 m - 914 m worden inmiddels Corbetts genoemd. De definitie van deze Corbetts is wel heel streng: aan elke kant moet een Corbett tenminste 500 voet uitsteken boven de pas die 'm verbindt met een naastliggende hogere heuvel. Dat heeft tot gevolg dat Corbetts zeer individuele heuvels zijn, zodat je op een dag vaak maar één Corbett kunt beklimmen, terwijl drie of vier Munros op een dag vaak best te doen is.
Corbetts...

Onder de 220 Corbetts behoren enkele fantastische toppen (zoals de 'Cobbler' bij Arrochar) en ze vormen de hoogste bergen in gebieden waar geen Munros zijn. Voorbeelden daarvan zijn: The Merrick (Southern Uplands: Galloway), Goatfell (Arran), Garbh Bheinn (Ardgour) en Rois Bheinn (Moidart). Op Corbetts is het veel rustiger dan op Munros! In gebieden waar je ook Munros aantreft, kun je soms een Corbett 'meenemen' voor een lekkere lange inspannende dag buiten.

The Grahams
Het houdt niet op: met bijna dezelfde definitie (150 meter stijging in plaats van 500 voet) als die geldt voor de Corbetts is ook een categorie heuvels tussen 2000 en 2500 voet gedefinieerd: de Grahams. Het aantal Grahams is (toevallig ?) bijna even groot als dat van de Corbetts. Om precies te zijn 224.

The (New) Donalds
Maar er zijn nog meer lijsten. Alle toppen boven de 2000 voet die niet in de Highlands liggen staan op een aparte lijst. Deze lijst (met een heel ingewikkelde definitie) is opgesteld door Mr. Percy Donald. Corbetts en Grahams vind je ook weer terug als 'Donald'.

Inmiddels is de definitie van de Donalds wat vereenvoudigd, en dat heeft geleid tot de 'New' Donalds...

De populairste Donalds tref je aan in de Ochil Hills. De Ochil Hills (of gemakkelijker 'Ochills') zijn namelijk makkelijk te bereiken vanuit de steden in de Lowlands.

The Furths
Deze categorie bergen ligt buiten Schotland. 'The Furths' of 'Furth of Scotland' is een nevencategorie van de Munros. Naast de Munros behoren alle andere 3000 voet hoge bergen op de Britse Eilanden tot de deze categorie. Er zijn er zes in Engeland, vijftien in Wales (Snowdonia) en dertien in Ierland.

'Furth of' is een samentrekking van 'further than' hetgeen 'verder dan' betekent. Dus alle drieduizenders die verder dan Schotland liggen. Veel Britse compleaters van de Schotse Munros hebben daarnaast niet alleen The Tops (Munrobijtoppen) beklommen maar ook de Furths.