Schotland heeft veel meer te bieden...
Al jaren had ik in mijn achterhoofd het idee om nog eens naar Schotland te willen. Om de een of andere reden kwam dat er maar niet van. Tot ik eindelijk in 2003 de daad bij het woord voegde en meeging met een SNP-reis naar de Schotse hooglanden. Een prima vakantie gehad die me een zeer goede indruk heeft gegeven van het land. Tijdens een van de laatste dagen bood onze begeleider Matthijs ons de mogelijkheid om met een klein groepje liefhebbers van het programma af te wijken en een dagje wat ‘toppen te gaan doen’, in het gebied van Ben More Coigach. Die dag vooral heeft mij de ogen geopend voor wat voor mogelijkheden Schotland te bieden heeft. Naar aanleiding van die dag begon ik me te realiseren dat ik dat meer zou willen doen: het opzoeken van hoge toppen. Na afloop van die vakantie was ik verkocht en wist ik zeker dat ik dat land nog eens zou terugzien. Van Munro’s had ik echter nog nooit gehoord; dat kwam pas toen ik weer thuis was, dankzij een paar boeken die ik tijdens de vakantie op de kop had weten te tikken. Toen begon het plan te rijpen om eens te zien of Munro’s wat voor mij zouden zijn.

De Highlands na een vorstelijke nacht (Foto: Michael Schunk ©)

Oriëntatie in Schotland
Maar om nu zomaar op eigen houtje in die gebieden op pad te gaan leek me niet zo’n goed plan. Ik had wel wat theoretische kennis van kaart en kompas, dacht ik, maar het leek me verstandiger om daar eerst nog eens wat praktische ervaring aan toe te voegen. En laat SNP nu ook een cursus oriëntatie in het reisprogramma hebben en dan ook nog in Schotland! Dat zijn dan meteen twee vliegen in één klap! De cursus wordt gegeven in het voorjaar, in mei, en in het najaar, medio oktober. De eerste gedachte is dan om de voorkeur te geven aan de mogelijkheid in het voorjaar, want oktober, is dat nu een tijd om naar Schotland te gaan, gezien het weer bijvoorbeeld? Toch heb ik voor deze laatste mogelijkheid gekozen, want het was de eerstvolgende gelegenheid en wachten op het volgende voorjaar duurde me te lang. Achteraf gezien heb ik absoluut geen spijt gehad van de trip in het najaar: het weer die week was prachtig, het landschap was in een gouden gloed gehuld en we hebben de eerste sneeuw meegemaakt en ’s nachts lichte vorst. Wat het helemaal geweldig maakte was het feit dat in deze periode van het jaar de herten luid en duidelijk van zich laten horen doordat ze dan midden in hun bronsttijd zitten. Het gebrul van de mannetjes overal rondom je, zowel overdag als ’s nachts, voegt een extra dimensie toe wanneer je je ver van de bewoonde wereld bevindt. Dan ben je echt in de natuur! Een onvergetelijke ervaring!

Vakantie & leren
Hoewel deze week een week vakantie was, waren we er natuurlijk vooral ook om wat te leren. Dat betekende in de praktijk hele dagen buiten in de bergen, en vak pas omstreeks zonsondergang, zo rond een uur of zes ’s avonds, weer terug. Maar dan waren we er nog niet. De avonden waren bestemd voor theorielessen door onze begeleidster Ilse: het met elkaar bepalen waar we de volgende dag naar toe zouden lopen, hoe we daar naar toe zouden lopen en om door te spreken waarom we die bepaalde route zouden nemen en niet op een andere manier ons doel zouden bereiken. De opdracht was dan vaak om in ieder geval een Munro in de route op te nemen. Nadat we dan overeenstemming hadden over een bepaald doel voor de volgende dag was het meestal eerst in wat kleinere groepjes een plan maken en een route uitzetten om later op de avond met z’n allen tot één gemeenschappelijk plan te komen. Daar moest dan altijd een alternatief plan bij zitten om, wanneer er onverhoopt iets zou tussenkomen - denk aan weersverslechteringen -, van de geplande route af te kunnen wijken en dan misschien wel niet ons doel te bereiken, maar dan toch in ieder geval weer veilig terug te komen. Het doel die week was uiteindelijk ook niet om persé bepaalde toppen te halen maar om te leren met kaart en kompas om te gaan, in te zien dat er omstandigheden kunnen zijn dat het wel eens beter zou kunnen zijn om uiteindelijk toch van een voorgenomen doel af te zien en om je dan ook te kunnen redden zonder meteen de kluts kwijt te raken. Verder kregen we ook nog wel eens bijzondere opdrachten te verwerken zoals het maken van een hoogteprofiel van de route, zodat we een beetje een indruk zouden krijgen van het stijgen en dalen de volgende dag. Daarnaast kregen we ook nog veel te horen over het werken met GPS, waarin we ons die week ook overdag nog wat geoefend hebben. En uiteraard behoorde het gebruikmaken van een hoogtemeter ook tot het ‘lespakket’.

Allt Beithe Youth Hostel in Glen Affric (Foto: Ineke Moote ©)

Vaak betekende het avondprogramma toch wel dat we tot vrij laat in de avond bezig waren, zeker omdat er natuurlijk ook nog behoorlijk gegeten moest worden. Een aantal keren waren de voorbereidingen daarvoor niet zo moeilijk omdat we dan in de lokale pub konden eten, maar er waren ook een paar avonden dat we ver weg van de bewoonde wereld, in de jeugdherberg in Glen Affric, ons eigen maaltje moesten koken. Dat gebeurde dan iedere avond beurtelings door een ander deel van de groep. Vaak werd de soep dan door iemand gemaakt, één of twee anderen hielden zich bezig met het hoofdgerecht en voor het maken van een nagerecht was ook altijd wel iemand te vinden. Overigens bestonden deze maaltijden uit kant en klare vriesdroogprodukten, die gemakkelijk mee te nemen waren naar onze afgelegen locatie, maar die desondanks uitstekend smaakten en voldoende energie leverden om de volgende dag er weer goed tegen te kunnen. De hoeveelheden per persoon waren steeds ruimschoots voldoende. Eén keertje kregen we van de beheerster van die jeugdherberg wat verse hertenlever, die zij zelf over had, om te proeven. Zij had die middag van lokale deerstalkers - het was tenslotte middenin het deer stalking season - een ruime hoeveelheid verse lever gekregen. Dat lieten we ons natuurlijk geen twee keer zeggen.

In de meest afgelegen jeugdherberg
Overigens was het ook op andere manieren goed toeven in de afgelegen, kleine en eenvoudige jeugdherberg in Glen Affric. Doordat deze jeugdherberg zo afgelegen ligt is de elektriciteitsvoorziening grotendeels afhankelijk van een aantal zonnecollectoren, maar vooral van een bijbehorend windmolentje. Zoals gezegd troffen we goed weer, met lichte vorst. Dit betekende echter wel dat de wind wel eens wat weinig was, zodat we één avond zuinig met licht moesten doen. We zaten dan ook met z’n allen om de tafel met zaklantaarns en hoofdlampen op onze route voor de volgende dag voor te bereiden, maar natuurlijk geeft dit ook weer een extra tintje aan zo’n week.

Voorbereiding in de avond (Foto: Ineke Moote ©)

Verwarming in de ‘zitkamer’ en de eetkeuken (voorzover al niet warm door het koken) werd verzorgd door nostalgische allesbranders. Aangezien een echte droogruimte niet aanwezig is hingen in de ‘zitkamer’ ook onze sokken, handdoeken en andere artikelen te drogen aan lijntjes dwars door de ruimte heen. Geen gezicht maar op een bepaalde manier wel sfeerverhogend. De slaapbarak heeft geen verwarming en dat maakte de slaapruimte wel erg koud die dagen, maar een goede eigen slaapzak doet wonderen. Het gevoel ’s ochtends, als je dan vlak voor zonsopkomst de slaapbarak uitkomt en meteen op het zwaar berijpte gras stapt met rondom de besneeuwde bergtoppen, is onbeschrijflijk, ook wanneer je je schoenen dan al aanhebt. Ondanks deze omstandigheden beschikt de jeugdherberg echter wel over een prima douche.

Scramblen op Forcan Ridge
Over de avonden heb ik het inmiddels ruimschoots gehad. Maar ook de dagen brachten ons veel moois in de vorm van prachtige tochten, waarbij een aantal Munro’s werden ‘gedaan’. Na de eerste dag een inlooptocht over, naar wat later een Corbett bleek te zijn, stond de tweede dag in het teken van onze eerste Munro. Dit was The Saddle, via de Forcan Ridge, en dit was, gezien het klim- en klauterwerk onderweg, naar ons idee niet zomaar de eerste de beste. Zonder de bezielende leiding en de goede aanwijzingen van Ilse hadden we ons daar waarschijnlijk nooit als eerste aan gewaagd. Ook op scramble-gebied hebben we die dag het een en ander geleerd! En met het zeer voldane gevoel deze eerste Munro gehaald te hebben keerden we die dag weer terug.

Scramblen op Forcan Ridge (Foto: Michael Schunk ©)

De top van The Saddle (Foto: Michael Schunk ©)

Op de tocht naar beneden begon het wat licht te regenen, maar dat kon onze opperbeste stemming niet drukken. Eenmaal beneden, nog eens terugkijkend naar waar we geweest waren, bleken de toppen inmiddels bedekt te zijn met een dun sneeuwlaagje. Waar we even tevoren nog geweest waren lag nu sneeuw! Diezelfde nacht is er nog wat sneeuw bijgekomen boven in de bergen en dit bleef gedurende de rest van onze week liggen.

Plannen en bijstellen naar de omstandigheden
De volgende dag zouden we de Ciste Dhubh als tweede Munro proberen. We begonnen vol goede moed over Am Bathach (ook weer een Corbett), maar dit was op zich al een vrij zware onderneming voor ons, toch nog niet al te ervaren bergwandelaars. Ten eerste liepen we met volle bepakking omdat voor de komende nachten ook onze slaapzakken en voor de komende dagen eten mee moest, en ten tweede speelde de sneeuw en de behoorlijke koude ons parten. Na Am Bathach hebben we dus onze route wat verlegd, wat betekende dat we die dag de Ciste Dhubh aan ons voorbij zouden laten gaan. Achteraf gezien zou ons dat ook veel te veel tijd hebben gekost en zouden we veel te laat onze bestemming in Glen Affric bereiken. Nu konden we het echter verder rustig aandoen en hadden we onderweg ruimschoots de gelegenheid om ons te oefenen in het nemen van kruispeilingen en het leren herkennen van terreinkenmerken op de kaart. We waren die week tenslotte gekomen om wat te leren en niet om in de eerste plaats Munro´s te baggen.

Positiebepaling (Foto: Michael Schunk ©)

Mam Sodhail
Een ander hoogtepunt deze week was het beklimmen van Mam Sodhail, wel weer een Munro en uiteindelijk dan onze tweede die week. Het weer was, eenmaal uit het dal de bewolking onder ons gelaten hebbend, ronduit stralend maar door de stevige bries vrij koud. Boven konden we inmiddels toch wel van een aardig sneeuwdek spreken. De verwachting was dat onze lunch wel een koude bedoening zou worden als we dat op de top even zouden stoppen, maar tot onze verbazing bleek de top vrijwel windstil te zijn. Daardoor was het daar toch een hele tijd aangenaam toeven en hebben we ons voluit de tijd gegund om optimaal te genieten, zowel van ons meegebrachte eten, het uitzicht en elkaars gezelschap.

Lunchen op Mam Sodhail (Foto: Hein Hogenhuis ©)

Helaas komt er aan alles altijd weer een einde en was de week voorbij voordat we het wisten. Vanuit Glen Affric moesten we alleen nog even de bewoonde wereld zien te bereiken en dat hebben we gedaan via Beinn Fhada, ook weer een Munro, maar omdat we hier niet echt op de top zijn geweest mogen we deze als zodanig nog niet meetellen, ondanks dat we misschien nog maar vijftig hoogtemeters te gaan hadden. Het zicht werd echter behoorlijk minder, dus werd deze gelegenheid aangegrepen om ons nog wat te oefenen in slechtzicht navigatie, waarbij je je weg ziet te vinden door je te blijven oriënteren op nog net zichtbare terreinkenmerken als heuveltjes en stenen. De bedoeling was om een vastgestelde koers te blijven aanhouden tot we op die manier uiteindelijk een stalker's path naar beneden zouden vinden. Jammer dat we niet op de top zijn geweest, waar we overigens niets bijzonders zouden zien vanwege het slechte zicht, maar wel goed dat we ons echt in slecht zicht hebben kunnen oefenen in onze navigatie.

Groepsfoto op de top van Mam Sodhail (Foto: Michael Schunk ©)

Resumé
Terugziende op deze cursusweek kom ik tot de conclusie dat ik daar wel degelijk profijt van heb gehad. Naast het feit dat de week op zich al heel plezierig, gezellig en genoeglijk is verlopen, heb ik ook echt wat geleerd en is mijn zelfvertrouwen om er in dit soort terrein zelfstandig op uit te gaan behoorlijk toegenomen. Dat gevoel had ik tijdens die week al toen ik, zelf een beetje te voortvarend bezig in terrein wat mij goed ligt (hellingen met zompig gras), uiteindelijk even de groep kwijt was. Natuurlijk is dat niet de bedoeling maar aan de andere kant wist ik precies waar ik me bevond en ook waar ik naartoe moest, dus in paniek ben ik nooit geweest. Dat zou allemaal wel loslopen en in afwachting van de rest van de groep ben ik maar wat kruispeilingen gaan doen om me te oefenen en zou ik later mijn weg wel alleen vervolgen. Eenmaal weer op weg bleek de rest ongemerkt aan de andere kant van een heuveltje terecht te zijn gekomen, dus dat viel allemaal nog wel mee. Zij stonden daar inmiddels ook wat peilingen te doen en ik op mijn beurt was natuurlijk best trots dat ik Ilse kon laten zien dat ik dat net al gedaan had en dat ik haar exact op de kaart kon aanwijzen waar we op dat moment waren. Om nu eens te testen wat ik er echt zelfstandig van terecht zou brengen, ben ik in het volgende voorjaar weer een dag of tien naar Schotland gegaan en ben daar, beginnend met wat eenvoudige routes, begonnen zelfstandig een aantal Munro´s te doen. Dit bleek perfect te gaan en ook toen heb ik weer het een en ander geleerd en ervaren en ik voelde mijn zelfvertrouwen voldoende groeien om ook wat lastiger routes te gaan lopen. Ik kreeg de smaak van Munro’s steeds meer te pakken. Inmiddels ben ik nog weer een aantal keren teruggeweest naar Schotland en heb ik al zestig Munro´s op mijn naam staan, waarvan ook een groot deel in minder optimale omstandigheden wat zicht betreft. Vooral in de zomervakantie heb ik bijna dagelijks een groot deel van de dag in de mist rondgelopen, maar heb me nooit onzeker gevoeld over waar ik me nu precies bevond. Slechts twee keer ben ik even het spoor echt bijster geraakt en wist ik, na nog wat rondgedoold te hebben om toch een herkenbaar punt tegen te komen, echt niet meer waar ik was. Voor zulke gevallen heb ik dan altijd nog een GPS bij me. Even aanzetten en je weet weer exact waar je bent. Intussen ben ik zover gegroeid dat ik voor het komende jaar ook aan meerdaagse tochten toe ben; tentje mee en dan 2 of 3 dagen achtereen de bergen in zonder iedere avond weer terug te keren in de bewoonde wereld!

Een aanbeveling!
Ik denk echter niet dat ik me op eigen houtje aan dit soort tochten zou wagen wanneer ik niet eerst de oriëntatiecursus van SNP had gedaan. Behalve dat dit een erg gezellige week was, zoals gezegd, heb ik hier echt veel aan gehad om met veel vertrouwen er met kaart, kompas, hoogtemeter en, voor noodgevallen, met GPS op uit te gaan. Misschien klinkt het wat zwaar, maar in zoverre heeft die week mijn leven verrijkt en mijn mogelijkheden vergroot. Ik kan deze cursus dan ook van harte aan iedereen aanbevelen!!