Munrovia (het land van de Munros, red) is fantastisch in de lente en de herfst. Drie opeenvolgende weken in de winter deden ons echter op slag verliefd worden op een extreme vorm van bergwandelen: Winterwandelen in Schotland. Je moet meer dan 100% alert, erg goed uitgerust en ervaren zijn. Maar de beloning is navenant. Er zijn veel aspecten die kun je voorbereiden voor een succesvolle beklimming. Alleen ervaring..... Dat leer je in het veld. Ervaring heb je pas als je hebt leren handelen in allerlei 'vreemde' situaties. En zoals Hamish M. Brown reeds zei: 'Experience is just a range of nearly misses'. Dit verhaal gaat over één zo'n misser.

In de voorjaarsvakantie van februari 1998 bevinden mijn zoon Patrick, zijn vriend Cor en ik ons in Fort William. Vandaar uit zouden we de Munro-omgeving verkennen. Ondanks de aanhoudende westelijke stormachtige wind gedurende die week, kregen we het voor elkaar tien Munros te baggen. Halverwege de week had Cor echter zijn achillespees zo opgerekt, dat hij al aan het begin van het pad door het Roughburn Forest, besloot om te terug te keren naar de auto. Veel later, toen we weer terug kwamen, lag hij te soezen in zijn slaapzak. Die dag gingen alleen junior en senior op stap naar de top van Beinn a'Chaorainn: Hill of the rowan.

De weergoden hadden geen medelijden met ons gedurende de beklimming via het zuidwestspoor 'Meall Clachaig'. De stormachtige wind bleef aanhouden en de temperatuur bleef ook al steken op een arctisch niveau. Zelfs de Duivel van het Donker was erbij betrokken. Hij verwenste ons naar de verdoemenis door af en toe het licht uit te doen en zeer slecht zicht te bezorgen.

Onder die omstandigheden kwamen we op het Siberische plateau. We probeerden eerst de zuidtop van Beinn a'Chaorainn te bereiken. Dat gaat makkelijk onder normale omstandigheden. Maar na een week hadden we al ontdekt dat er absoluut niet zoiets bestaat als 'makkelijk' in de winterse Highlands. Door continu te zigzaggen vonden we uiteindelijk de zuidtop. Elkaar verstaan was er niet meer bij. Het gebulder van de wind maakte de communicatie bijna onmogelijk. Als toetje was er ook nog een totale white out. Toen uiteindelijk het kompas bevroor, moesten we wel op onze schreden terugkeren. En dat vlak bij de zuidtop.

Dat ons kompas bevroren was ontdekten we pas na een tijd navigeren over het plateau. Door een totale white out was er geen onderscheid meer tussen het sneeuwwit van het plateau, de mist en de rand van de afgrond van de oostwand. Plots zagen we, dat we vlak boven de afgrond stonden. 'Hoe zijn we hier nou terechtgekomen?'; vroegen we onszelf af. De argumenten over en weer brachten geen verheldering. Gelukkig kwam onze beschermengel ons redden. We kwamen tot de conclusie dat we letterlijk in onze eigen voetstappen moesten terugkeren. Anders waren we geheel verdwaald. Omdat we niet meer van het kompas gebruik konden maken om onze richting te bepalen, deden we dat nu met behulp van de windrichting. De afgelopen dagen kwam de stormachtige wind continu uit zuidwestelijke richting. We hadden steeds de wind in de rug bij het stijgen. 'Omdraaien en met het gezicht in de storm lopen'; was het devies. Helaas heb je dan geen rugzak die de 'klappen' opvangt.

Resultaat: Geen 'tik' in mijn Munro-logboek. Een lege pagina 74. Maar een grote ervaring rijker!

Een nieuw jaar, nieuwe kansen
Dit avontuur was een geweldige dag in de bergen en in geen opzicht een mislukking. Toch hadden we plannen om deze Munro op een alternatieve manier te beklimmen. Een aanval via de achterhoede door eerst Beinn Teallach te beklimmen. Vandaar dat we in februari in het volgende jaar opnieuw in Roughburn Forest waren. En deze keer kon ik wel mijn logboek invullen:

Vanaf Roughburn (een gehucht, red.) namen we de eenvoudigste route naar de voet van de berg. In het bos was het pad soms zo modderig, dat we ons een weg moesten vechten door de ondoordringbare aanplant. Cor was eigenlijk niet in voor deze route naar Beinn Teallach. Hij liep stoïcijns rechtdoor. Ook door de gamasch-diepe modderpoelen. Negentig minuten na het oversteken van de wilde Alt a'Chaorainn, bereikten we de grote cairn (steenman, red.) op de top van Beinn Telleach in een bitterkoude noordwestelijke sneeuwstorm.

Snel gingen we achter een verijsde rotsbult zitten voor een boterham en wat drinken. Niet dat die echt bescherming bood voor de koude wind. Vervolgens afdalen door de steile gras gullies ('goot', red.), naar een cairn in de pas Tom Mor. Wat een 'rust', om even iets afgeschermd van de vrieskoude stormwind te lopen.

De beklimming van de top van de Beinn a'Chaorainn werd een martelgang voor mij. De laatste resten van een verkoudheid begonnen mij op te breken. Ik was volledig uitgeput en het zwaarste deel van de dag moest nog komen. Dat wist ik nog van het vorige 'bezoek' aan deze berg. De beslissing was snel genomen in deze vrieskast. Mijn zoonlief offerde zichzelf op door het grootste deel van mijn uitrusting over te nemen. Realiseer je hoe gefrustreerd ik daar liep, volgend in hun diepe voetsporen met een lege rugzak?

De top van de Beinn a'Chaorainn

Het top-plateau was als vanouds. Een volledige white out. De foto's getuigen van de enorme windsnelheid: de horizontale handlus van de pickel. Even later passeerden we de zuid-top. De plaats waar we een jaar tevoren op onze schreden terugkeerden. Destijds probeerden we deze traverse andersom uit te voeren en tegen de wind in!

Bij thuiskomst was ik total loss. Zo moe als een hondje. Te moe om zelfs mee te gaan eten. Maar desalniettemin, ik zal deze arctische expeditie naar de top die mijn eerste helft van de Munros markeerde nooit vergeten.

Naschrift
Een dergelijke manier van bergsport bedrijven kan overkomen als een vorm van adolescente onverantwoordelijkheid. Vergeet echter niet dat de bergen een zeer specifieke belevingswaarde bezitten, zodanig dat we de inspanning en het lijden er zeker voor overhebben. Het is een gecalculeerd risico binnen de grenzen van mijn kunnen en vermogen. Flexibiliteit is de sleutel in de omgang met je eigen mogelijkheden. Star op je doel aflopen kan hier fataal zijn. Het is niet de top die telt. Het is de weg ernaar toe. Beter tien maal te vroeg omgekeerd, dan éénmaal te laat. We komen soms in het grijze gebied van eerlijk en oprecht zijn naar jezelf of je laten laven aan het ogenschijnlijke succes. Wie kan voor zichzelf zeggen of een succesvolle tocht ook daadwerkelijk goed is uitgevoerd. Ken jij de breedte van je veiligheidsmarge die je in acht moet nemen en de afstand tot het gevaar?