Artikel uit de Op Pad juni/juli 2000

Bergen van vierduizend meter of meer zijn een collectors item. Niet voor niets klim je meestal in de file naar de top van de Mont Blanc (4807 m), de Alphubel (4206 m) of de Weissmies (4023 m). Op Pad vindt die hoogterecords onbelangrijk. Wat telt is de route omhoog en het uitzicht. Daarom pakten we de atlas van Europa, selecteerden negen bergen van pakweg 1000 meter en 'bedwongen' ze te voet, op sneeuwschoenen of op de fiets. Deze keer deel 4: de Liathach in Schotland.

Onze opdracht lijkt eenvoudig: beklim in Schotland een berg van duizend meter hoog. Een makkie!, zul je denken, maar niets is minder waar. Het begint met de keuze, want Schotland kent maar liefst 284 zogenaamde Munros, bergen boven de 3000 feet (914 m). Sinds Sir Hugh Munro in 1891 een lijst opstelde met alle Schotse bergen boven die magische grens, hebben duizenden Schotten ze allemaal beklommen. Ook Nederlander Johan de Jong deed dat. Omdat wij er geen 284 zullen doen, kiezen Peter en ik één van de moeilijkste Munros: Liathach (1055 m), de hoogste berg van de Torridon Mountains.
Meer over Munros...

Scramble op een toren van de Am Fasarinen pinnecales (Foto: Henk Filippo ©)

The Grey One
Als we Glen Torridon inrijden doemt Liathach voor ons op als een onneembaar fort. De bergen hier mogen dan niet bijzonder hoog zijn. Ze rijzen wel als rotskastelen steil op uit zee. Van beneden af lijkt de massieve zandsteenwand van Liathach geen doorgang te bieden. Langs één van de weinige zwakke plekken in het pantser voert echter een pad omhoog naar de topgraat. Over die graat willen we een traverse van alle vijf de toppen van Liathach maken.

We volgen het pad van platte stenen, dat als een trap omhoogkronkelt tussen steile rotsen. Na twee uur klimmen bereiken we de smalle topgraat. Maar we zijn inmiddels ook in de ‘hill fog’ terechtgekomen. Een wolkendeken die het hele bergmassief op duizend meter hoogte afdekt; Liathach doet zijn naam eer aan: The Grey One. We klimmen in een kleurloze wereld verder over witte kwartsietrotsen en bereiken plotseling de cairn op de hoofdtop: Spidean a' Choire Léith (1055 m). Een toepasselijke naam: de piek van de grijze rotswand.

Steen, water en wind
In de luwte van de top pauzeren we. Mistflarden jagen over onze hoofden. Af en toe trekt het open en dan zien we diep onder ons nietige weggetjes en huisjes. De beschaving hebben we onder ons gelaten; Hierboven op Liathachs kale maanlandschap resten slechts de elementen steen, water en wind. Ik denk aan de ongelooflijke ouderdom van de berg waar we op staan. In de ‘mist of time’, 750 miljoen jaar geleden, zijn deze zandsteenrotsen gevormd, die later tot her gigantische Caledonische gebergte werden opgestuwd. Waar we nu bovenop zitten is een miniem restant daarvan, gedurende de laatste ijstijden bijgeschaafd tot z'n huidige vorm.

De westtop
Langzaam klaart het op. Vóór ons ligt het spectaculairste stuk van de traverse: De torens Am Fasarinen (de tanden). Hier begint wat de Schotten scrambling noemen. Peter klimt voor me uit over de ranke rotstorens; onder ons een duizelingwekkende diepte. Erg moeilijk is het niet, maar op duizend meter boven het dal vereist het opperste concentratie. Niet te veel naar beneden kijken?. Om de moeilijkste stukjes kun je heen via een smal paadje, beslist niet minder eng. Na anderhalf uur bereiken we met een voldaan gevoel de brede westtop Mullach an Rathain (de top van de rotstorens . We staan op 1023 meter en ‘Munroed again!’

Op de top van Spidean a' Choire Leith (auteur rechts) (Foto: Henk Filippo ©)

Na een klein stukje afdalen staan we aan de westrand van Liathach. Ongemerkt is het opgeklaard: de late middagzon zet het landschap in een gouden gloed. Het uitzicht is grandioos: als vanuit een vliegtuig kijken we op het ons omringende land neer. Ver onder ons glinstert Loch Torridon in het westen zien we de open zee en het Isle of Skye en in het noorden rijst Beinn Alligin op uit de kale ‘moors’.

De cirkel rond
Ook het landschap direct onder ons is kaal. Ooit was dat anders. De eerste mensen troffen hier een dicht oerbos aan, het ‘Caledonian forest’. Picten, Kelten en Noormannen begonnen met de kaalslag van het bos. Later verdreven landeigenaren tijdens beruchte ‘clearances’ de boerenbevolking van hun landerijen en kapten de bomen voor de lucratieve schapenteelt. Met de laatste restjes bos maakte de landadel korte metten, om te kunnen jagen op korhoenders en herten. Zo ontstond het uitgestrekte, kale moorland van Noordwest-Schotland

Je kunt Liathach naar het westen nog een stukje volgen tot Sgorr a' Chadail, (de top van de slaap), waar in vroeger tijden herders onder de sterren sliepen als ze met hun koeien de bergen in trokken. Een prachtige bivakpiek. Maar niet voor ons, want wij dalen in zuidelijke richting via een steil pad langs het stroompje Altt an Tuill Bhain af. Beneden zien we hoe een begin is gemaakt met herstel van het bos. Recent heeft een aantal dorpen hun schapen verkocht en het land omheind tegen herten. En met de aanleg van bossen van ‘Scots pine’ is voor het landschap de cirkel weer rond. Ook voor ons. Wij zijn terug bij de jeugdherberg in Torridon, een fantastische ervaring rijker.