|
Corrie
In Groot-Brittannië kent iedereen het woordt 'corrie'. Het Nederlandse equivalent 'kaar' is voor veruit de meeste Nederlanders geheel betekenisloos. Een 'corrie' of 'kaar' komt alleen voor in de bergen en het is logisch dat het dan een onbekend fenomeen is in de lage landen. Maar wat is het? Het is een komvormige uitsparing in een berg met een steile wand. Vanuit het dal zie je de corries als diepe, in de schaduw liggende holten. Van bovenaf zijn de steile wanden overal te herkennen als boogvormige en halfronde randen in de plateaurand (zie ook kaartje). De fraaiste corries hebben een drempel, waardoor er zich een meertje in bevindt.
Karen zijn een relict uit de ijstijden. Ze zijn ontstaan in een zeer koude periode, waarin er meer sneeuw viel dan er afsmolt. In een nis in de bergwand verzamelde zich sneeuw, die zich omvormde tot ijs. Zo ontstond er een kleine gletjser. Deze massa gleed door zijn eigen massa geleidelijk aan naar beneden. De bergwand werd uitgeschuurd en op deze wijze ontstond een holte. Daar accumuleerde weer meer sneeuw en ijs in, waardoor het proces versterkt werd.
Terugtrekkend ijs
Karen zijn de brongebieden geweest van de grotere valleigletsjers. In de ijstijden was Schotland zelfs geheel vergletsjerd.
Na de laatste ijstijd is het gletsjerijs geheel verdwenen uit Schotland. Het terugtrekken van gletsjers ging echter met horten en stoten. Zo is er ook in één van de laatste stadia een korte periode geweest, waarin de gletsjers weer aan groeiden. Voortbewegend ijs schuift rotsblokken en keien voor zich uit. Van deze laatste 'stuiptrekking' is dit materiaal opeengehoopt achtergebleven. Het zijn zogenaamde morene-ruggen. Als deze door erosie niet zijn verdwenen, dan blokkeren deze de drainage, als de reeds genoemde 'drempels', en zijn er prachtige ronde meertjes te vinden.
U-dalen
Niet alleen de karen en de moreneruggen zijn relicten uit de ijstijd. Alle dalen (glen) en valleien (strath) in Schotland hebben een perfecte U-vorm, een teken dat ze door gletsjerijs zijn uitgeschuurd. Een fraai voorbeeld daarvan is de Lairig Ghru, een bekende pas in het Cairngormmassief. Wandelen door de Lairig Ghru...
Corries in de Cairngorms
Een van de fraaiste karen in Schotland is Coire Mhic Fhearchair in de Torridon Hills. Maar het is in de Cairgorms waar de karen een integraal deel vormen van het berglandschap. In onderstaande kaart van de Cairngorms zijn de corries met rood gemarkeerd.
 De vele corries in de Cairngorms
|
In de Cairngorms vind je veel mooie voorbeelden van corries, maar de meest bezochte is Coire an t-Sneachda vanwege zijn nabijheid tot een parkeerplaats.
In andere talen
Karen -of corries- komen uiteraard niet alleen voor in Groot-Brittannië. In de Franse Alpen wordt het een 'cirque' genoemd. In het Welsh is het 'cwm' en in Schotse Gaelic is het 'coire'.
|