Great Glen
De Great Glen -ook wel Glen More genoemd- is een kaarsrechte lijn in het landschap. Het is een breuk in de aardkorst, die de Northern Highlands scheidt van de Grampians. In dit dal bevinden zich enkele grote en langwerpige lochs (meren). De lochs worden verbonden met enkele rivieren. In de vorige eeuw is het Caledonian Channel door de Great Glen gegraven. Het beroemdste loch van de Great Glen, en van Schotland, is echter Loch Ness. Dit loch bestrijkt een derde deel van de totale lengte van de Great Glen.

Loch Ness
Loch Ness heeft geen monster nodig om mysterieus en overweldigend te zijn. Het is niet zomaar een meertje. Met een lengte van 37 kilometer en een gemiddelde diepte van 130 meter is Loch Ness qua volume het grootste meer van Groot-Brittannië. Loch Ness bevat meer water dan alle meren in Engeland en Wales gezamenlijk en dat is inclusief de diverse stuwmeren en daarmee is het één van de grootste zoetwaterreservoirs van Europa. Het bezit driemaal zoveel water als Loch Lomond, het -qua oppervlakte- grootste meer van Schotland. . Op het diepste punt, nabij Urquhart Castle, is Loch Ness 230 meter diep. Dat is zelfs dieper dan de Noordzee! De meeste andere Schotse lochs zijn slechts 50 meter diep. Loch Ness is echter niet het diepste Loch in Schotland, dat is Loch Morar met 310 meter. Ook in lengte is Loch Ness een goede tweede, met een lengte van 36 kilometer is het een kilometer korter dan Loch Awe.

Door zijn grote diepte is het, voor zover bekend, nooit bevroren geweest. Dit grote waterlichaam heeft veel invloed op zijn omgeving. Zo blijft er nooit lang sneeuw liggen. Het water wordt nooit kouder dan 5° Celsius, zelf niet in langere vorstperiodes. Gedurende de zomermaanden wordt alleen de bovenste laag verwarmd. Op enige diepte is er een scherpe overgang naar het altijd koude water met een hogere dichtheid. Het water is te koud voor veel levensvormen. De meeste van de voorkomende dieren zijn relicten uit de ijstijden.

Monster van Loch Ness
Loch Ness is Schotland’s bekendste loch (meer) en dat dankzij de aanhoudende meldingen dat er een monster gesignaleerd is in het meer. Een monster, beter bekend met zijn koosnaampje ‘Nessie’. Aan de westkust van Schotland ligt Loch Morar. Dit loch is dieper dan Loch Ness, maar zijn monster ‘Morag’ kan qua bekendheid niet open tegen Nessie.

De legende van het monster van Loch Ness begint in het jaar 565 na Christus. St. Columba –de monnik die de heidense Kelten in Schotland kerstende- zou een monster hebben verjaagd van de noordkant van Loch Ness. De eerste publicatie volgde in 1868 toen de locale krant de Inverness Courier meldde dat er ‘een grote vis reeds sinds lange tijd voor kwam, die ruig in het water spartelt’. Gedurende de aanleg van een verkeersweg in langs Loch Ness in 1932, waren er diverse meldingen van iets in het water. De Courier vermeldde ‘een vreemd spektakel in Loch Ness’. Het waren de crisisjaren en de kranten stonden vol met de economische malaise. Er was behoefte aan wel eens wat ander nieuws dan failliete bedrijven en werklozen. Het monster van Loch Ness werd zodoende wereldnieuws.

In 1934 kreeg de het fenomeen een impuls door een foto de chirurg R.K. Wilson. Op de foto was een kronkelende nek op gebocheld lichaam. Het was een getrukeerde foto, maar dat bleek pas veel later. Het feit dat Wilson een chirurg was maakte hem destijds geloofwaardig. Na de publicatie van de foto volgenden honderden andere foto’s en duizenden meldingen. Veel oprechte en angstige ooggetuigen beschreven vreemde wezens met diverse vormen en grootte. Er zijn diverse oorzaken aangedragen waar de betreffende waarnemingen mee te maken zouden hebben, zoals waterspiegelingen, luchtspiegelingen, drijvende boomstammen, boeggolven, duikende vogels, zwemmende herten, ‘bezoekende’ zeehonden, otterstaarten, grote scholen vissen, opwellend veenprut van de bodem.

In de zestigerjaren werden systematische onderzoeken verricht door het Loch Ness Investigation Bureau. Allereerst aan het oppervlak, maar later ook onderwater met behulp van minionderzeeërs en sonar. In 1987 werd de operatie ‘Deepscan’ uitgevoerd, die met 20 boten een sonar maakten van het gehele loch. Ook Japanse wetenschappelijke teams hebben onderzoek verricht, maar dit ging menig Schot te ver. Of Nessie nu bestaat of niet, het is wel een Schots fenomeen!

Wat leeft er in Loch Ness?
In een ander onderzoeksproject werden boringen verricht in het sediment op de bodem van het loch. De resultaten zijn mogelijk meer bizar dan het idee van de aanwezigheid van een monster. Loch Ness is relatief gezien arm aan voedingsstoffen, bijvoorbeeld als je het vergelijkt met Loch Lomond. Soms komen er zeehonden voor in Loch Ness, die de trekkende zalm achternajagen. Aan de top van voedselketen staat de Feroux forel (nr. 1). Het is de grote vis in onderstaande afbeelding. Deze vis voedt zich voornamelijk met Arctische Charr (nr. 2), een kleine in Arctische streken voorkomende forel. De Charr is gevangen op een diepte van 220 meter en vormen een overblijfsel van de ijstijden.

Fauna in Loch Ness

De Arctische Charr voeden zich met plankton, kleine organismen die de basis vormen van de voedselketen. De in de afbeelding met nummer 3 en 4 aangegeven plankton –nog geen millimeter lang- voeden zich met nog kleinere plankton. Deze zijn met 5 en 6 aangegeven. Wetenschappers hebben de voedselketen geanalyseerd en hebben berekend dat er gewoon niet genoeg voedsel Loch Ness is voor grote roofdieren...

Toeristische noot
Landschappelijk is Loch Ness is niet het mooiste loch van Schotland. Misschien is het zelfs wel een beetje een saai loch. Maar de faam, vanwege Nessie, is ongeëvenaard.

Wandelen
Door de Great Glen en langs Loch Ness loopt een fraaie meerdaagse wandelroute, de Great Glen Way. Ook zijn er diverse wandelmogelijkheden rondom het meer.
Great Glen Way...
Walks around Loch Ness...

Websites
Op het internet kun je veel vinden over het monster van Loch Ness. Hieronder twee sites:
Loch Ness Monster Visitor Centre...
Loch Ness Internet Exhibition...