Er wordt niet altijd voor gewaarschuwd. Je ziet ze ook snel over het hoofd. Midges. Het is slechts een klein bijtend insectje, maar is bekend als de 'Schrik van Schotse Hooglanden'. In de hoogzomer vormen ze een plaag voor buitensporters. Vakanties zijn er door afgebroken en sommige klimroutes zijn niet eens te klimmen in die periode. Op zich is het slechts een klein irritant bijtje. Het probleem is hun aantal. Door de hoeveelheid midges word je continu gebeten en overal waar lichaamsdelen onbedekt zijn.

Culicoides impunctatum
Er zijn meerdere soorten 'midges'. De subsoort in Schotland is de 'Culicoides impunctatum'. Met een vleugelspanwijdte van slechts twee millimeter, staat deze bekend als één van de gewelddadigste. Gebeten word je door het vrouwtje. Zij heeft het bloed nodig voor haar eieren. Het mannetje is vegetariër. De midges komen voor in nat en niet-gecultiveerd gebied. Vooral daar waar veen of moeras te vinden is. Om deze reden komen ze dan ook meer voor in het noorden en westen van Schotland dan in de andere delen. Gewoonlijk zijn ze actief van april/mei tot en met oktober. Problematisch voor ons mensen wordt het op het hoogtepunt: eind juni, juli en augustus.

Wat kun je eraan doen?
Hoe houd je midges nou buiten de deur? Midges houden niet van rook, wind, direct zonlicht en droge lucht. Midges zijn dan ook vooral 's ochtends en 's avonds actief. Als je in de zomer gaat kamperen: zet je tent op een winderig plaats. Op campings zal dat niet altijd even goed lukken, maar houdt de deur goed dicht. Als je een kampvuurtje maakt kun je gebruik maken van de rook. Midges zijn volhardend en je moet jezelf zo positioneren dat je dicht op de rook zit, maar zelf niet uitgerookt wordt. Bij wild kamperen: ga niet op drassige grond staan of ergens waar veel veenpollen in de buurt staan. Midges vinden hun slachtoffer op basis van lichaamsgeur. Als je een dag stevig hebt lopen zweten, weten ze je zeker te vinden.

Er zijn speciale middeltjes die je kunt opsmeren (insect repellent). Natuurlijke middelen als citronella en eucalyptus olie zijn niet effectief genoeg. De chemische lotions bevatten verschillende concentraties van een agressieve stof, meestal diethyl toluamide (oftewel 'DEET'). De middelen met de hogere concentraties zijn het effectiefst, zoals bijvoorbeeld 'Jungle Formula'. Smeer het niet in je ogen of op de binnenkant van je handen. Koop deze spullen bij voorkeur in Schotland, daar heb je ze te keus en te keur en ook met de hogere concentraties DEET.

Een ander middel is 'Skin So Soft Body Oil' van het merk Avon. Het is een huidcreme uit de cosmeticaindustrie, maar wel effectief. Ook zijn er hoofdnetjes, die ik persoonlijk erg handig vind.

Ontwijken
Veel actieve wandelaars stemmen hun vakantie af op de midge. Ze gaan in mei of juni. Het weer is dan ook veelal stabieler, je hebt lange dagen qua licht en de afwezigheid van de midges. Sommige weigeren te gaan kamperen in de zomermaanden of alleen hoog in de bergen op winderige plaatsen.

Midge waardering voor klimroutes
Rotsklimroutes worden gewaardeerd op basis van hun moeilijkheid. Klimmers weten dan wat ze kunnen verwachten en of ze instaat zijn de route kunnen klimmen. Maar in Schotland worden twee waarderingen gehanteerd. Naast de technische moeilijkheid, is er ook een midges-waardering. Drie muggen staat voor 'excruciating', een marteling. De betreffende route zit in een windstille hoek en de midges hebben in de zomer vrij spel. Niet klimmen in de zomermaanden is het devies. Bij twee muggen is een winderige dag voldoende om de midges weg te houden. Bij een indicatie met één mug is mug werende lotion voldoende.

Vervloekte zegen of ramp?
Zijn de midges een nationale ramp? Het landschap van de Schotse Highlands is toevallig ook de natuurlijke leefomgeving van de Culicoides impunctatum. De midges zijn een onderdeel van het leven in de Highlands. Grootschalig ingrijpen in de natuur -het cultiveren van de Highlands- zou het aantal midges drastisch verminderen. Maar dan blijft er niks over van de Highlands waar alle wandelaars en toeristen nu net voor komen. Delen van Nederland kenden enkele eeuwen geleden grote moerassen. Die zijn we nu kwijt en daarmee de grote aantallen muggen. De kleine stukjes die we nog hebben, worden inmiddels gekoesterd als natuurbeschermingsgebied. Zonder midges zou Schotland, dan ook Schotland niet zijn...