Waarom kom ik hier toch elke keer terug? Kromgebogen tegen de storm ploeteren we een Schotse berg op. Het ijs hangt in mijn haren. Mijn neus en wangen - de enige blote lichaamsdelen - voelen ijskoud aan. De sneeuw wordt door een huilende wind horizontaal voortgedreven. Een lawine komt sissend tot leven, verborgen in de grauwe wolken waarin de berg zich verschuilt. De winterse Schotse Hooglanden, met bergen niet hoger dan 1400 meter, zouden ons achteloos kunnen wegvagen. Wanneer we naar het reddende dal vluchten, raast en tiert de storm ons na.

'Pleasure is the outcome of exercise'

'(Motto van de MacInnish clan)'

Samen met Koos van Rangelrooij was ik voor mijn jaarlijkse gevecht met de weergoden afgereisd naar de verlaten en kille hooglanden. Ons doel: zoveel mogelijk ruige bergen beklimmen. Nature rules in Schotland. Wil je dit zonder berggids doen, dan moet je een aanzienlijke sneeuw- en ijsklimervaring hebben. Die hebben wij, maar de blizzards maakten het onmogelijk een berg op te komen. Zelfs in het enigszins beschutte dal waren we door een furieuze windkracht 10 uit ons tentje gejaagd, zodat we afdropen naar een verderop gelegen eenzame boerderij, waar we van de boer als zwervers mochten overnachten in de hooischuur. In het donker keken de geslachte schapen die aan vleeshaken hingen ons ondoorgrondelijk aan. Dat horror-gezelschap namen we maar op de koop toe. Voorlopig zaten we droog. Nou ja, af en toe zwiepte een stormvlaag een lading sneeuw door een kier van het niet al te solide dak.

Koos zei: 'De boer vertelde dat hij elke winter wel een paar keer van alles en iedereen afgesneden raakte. De weg raakt dan geblokkeerd door sneeuw, de telefoonverbinding wordt verbroken - en van een gsm heeft de ouwe baas nog niet gehoord. Dat had je me wel eens mogen vertellen, Ton.' In de sombere hooischuur kan Koos even niet meer de lol inzien van deze barre tocht en hij schrikt me op uit mijn gemijmer over mijn vorige Schotland-reizen, die ook lang niet altijd even makkelijk waren. De wind tilt de aluminium platen even van het dak en smijt ze daarna weer neer op de houten spanten. Ik stel Koos voor: 'Morgen gaan we maar naar de wilde en geheimzinnige vallei van Glencoe. Kijken of onze Schotse vriend en berggids Mark Tennent ons uit onze winterdepressie kan verlossen. Schotten klimmen nu eenmaal in elk weer.' Hij kijkt me niet echt verbaasd aan en antwoordt: 'Zelfs vandaag zag ik nog twee Schotse outdoorfreaks door het dal omhoogkomen. Ze zullen wel moeten, lijkt me. Met dit klimaat kun je anders nooit de deur uit voor een leuke winterexcursie. Maar geef mij maar de Elfstedentocht.' En de drievoudige Elfstedenrijder staart naar de dode schapen.

Holiday on ice in Glencoe
We hebben ons net behaaglijk met een whisky bij de open haard van het klimmershotel in Glencoe geïnstalleerd als de gsm van berggids Mark Tennent overgaat. Na wat onverstaanbaar Schots gebrabbel vertelt hij ons dat hij opgeroepen is om samen met het Glencoe Mountain Rescue Team twee Engelsen uit de ijswand van de Buachaille Etive Mor te redden. 'Ik zie jullie morgen bij de start van de Zigzagroute aan de voet van de Three Sisters,' besluit hij, en hij verdwijnt in de nacht. De Three Sisters zijn drie toppen die samen met de steile piramide van de berg Buachaille Etive Mor en de verticale wanden van de Aonach Eagach-kam de wilde en duistere vallei van Glencoe vormen. Dit is een van de plaatsen in Schotland waar het moderne ijsklimmen is ontwikkeld: het klimmen met speciale ijsbijlen, ijshaken en stijgijzers tegen loodrechte of overhangende ijswanden. Toch biedt de vallei van Glencoe ook gelegenheid om makkelijker tochten te maken, waarbij je, als je genoeg doorzettingsvermogen hebt, onder leiding van een berggids toppen kunt beklimmen.

Ik loop samen met Koos door een nu veel aangenamere wereld. De wind is grotendeels gaan liggen. Door de sneeuwval van de afgelopen dagen zijn de edelherten (stags voor de Schotten) uit de bergen naar het dal gedreven. Als twee safaritoeristen lopen we langs de weinig schuwe herten. Onder aan de start van de Zigzagroute op de Three Sisters zien we Mark al staan wachten. Ondanks zijn nachtelijke reddingsoperatie ziet hij er fit en uitgeslapen uit. In een straf tempo klimmen we tegen een sneeuwhelling op, waarbij klimtouw, ijsbijl, helm en stijgijzers nog in de rugzak blijven. We halen een andere groep in die bestaat uit een berggids en twee klanten. Als we een stuk boven hen klimmen, vertelt Mark dat de berggids die we zijn gepasseerd twee weken geleden op de Ben Nevis uren onder een lawine heeft gelegen. Vier van zijn klanten hebben dat ongeluk niet overleefd. Om zijn angst te overwinnen is hij uitgerekend op zijn verjaardag vandaag voor de eerste keer weer de bergen in getrokken. Dit zijn geen berichten waar je vrolijker van wordt als je onder aan een besneeuwde wand staat.

We kijken tegen steile rotsbanden op, die inderdaad in een soort zigzag naar de top leiden. Mark zet zijn helm op en bindt stijgijzers onder zijn bergschoenen. Hij klauwt zijn ijsbijl in een gleuf van een rots. 'Deze route is niet zo extreem steil', zegt hij. 'Ik heb jullie zien klimmen en denk dat we best zonder touw kunnen.' Ondanks dit compliment zijn mijn eerste stappen met stijgijzers aan in deze verticale wereld nog onzeker. Maar al snel kom ik in een ritme waarbij stijgijzers en ijsbijl zich zeker en vertrouwd in de sneeuw planten. Als ik af en toe omhoogkijk, heb ik een uitzicht op de schoenzolen en stijgijzerpunten van Koos die loodrecht boven me hangen. Hangend aan zijn voorste stijgijzerpunten en aan de doorn van zijn ijsbijl voert hij een inspannend ballet uit waarbij vooral de kuitspieren het zwaar te verduren krijgen. Maar we voelen ons nu inmiddels zo zeker dat we het 'vertigo-gevoel' wel aankunnen. Morgen wacht ons de tocht der tochten in Glen Coe: de lange en gevaarlijke klim over de kam van de Aonach Eagach. Ik hoop dat deze droom, een ijsklim vol koel plezier, zal uitkomen.

Aonach Eagach
's Ochtends vroeg kijk ik weemoedig uit het raam van het hotel. Het waait hard en grauwe sneeuwwolken verstoppen de bergen van Glencoe. Als Mark binnenkomt, vrees ik het ergste. 'Come on lads. Let's do it!' zegt hij, en met zekere passen verdwijnt de tanige professional de deur uit. Ik graai mijn ijsbijl en rugzak bij elkaar, storm naar de deur en roep: 'We gaan die berg te grazen nemen, Koos.' Van Rangelrooij, die nog over zijn bord muesli gebogen zit, kijkt met een grijns op. Een dagje ijspret gaat er altijd wel in. Een uur later strompelen we een steile met gras begroeide helling op. Een dun laagje sneeuw over het natte gras maakt dat deze relatief eenvoudige wandeling tot een glijpartij, die gepaard gaat met Nederlandse en Schotse vloeken. De lijdensweg is voorbij als we de steile kam van de Aonach Eagach bereiken. Ingesloten door de wolken binden we ons in het klimtouw. Mark verdwijnt als eerste over een steile en verijsde rotstoren. Langzaam geven wij touw uit. Na een kwartiertje komt zijn verlossende stem: wij kunnen nakomen.

De punten van mijn stijgijzers knarsen over de ijzige rotsen en bij elke stap plant ik mijn ijsbijl zo stevig mogelijk in de sneeuw. Als we hier geen touwzekering hadden en zouden uitglijden, kwamen we 800 meter lager in het dal uit, want de kam breekt aan beide kanten loodrecht naar beneden. Een stoot adrenaline zorgt voor een enorme kick. We vechten ons een weg door een steile wereld die niet voor mensen is gemaakt. Alleen onze stemmen en het metalen geklingel van onze uitrusting verstoren de eenzame natuur van de winterse Aonach Eagach-kam. Vandaag zijn wij de enige mensen in Schotland. Uur na uur gaat voorbij met geconcentreerd en ingespannen klimmen. The kick inside. De mysterieuze sfeer doet me soms, wanneer ik Koos zeker met het touw, denken aan songs van Kate Bush. Ik ben volmaakt in evenwicht. Die avond vieren we in het klimmershotel van Glen Coe onze overwinnig met een heleboel pints. We zweren dat we volgend jaar winter weer terugkomen om die zo speciale Schotse klimsfeer op te snuiven. Dat het weer daarbij moeilijk doet, is part of the game.

Cool cold Scotland
Voor het maken van winterse beklimmingen in de Schotse Hooglanden heb je een goede conditie nodig. Bij deze berggids leer je de kneepjes van het vak:
Mark Tennent – Glencoe Mountain Sport...